Tác phẩm - Nghệ thuật - Đồ hoạ

Suy nghĩ về mẫu đầu tượng Phật trong công trình " Quốc thái dân an Phật đài"

nguoiphattu.com - Ngày 9 /6 2013 vừa qua, Thiền Viện Trúc Lâm Tây Thiên (Vĩnh Phúc)có tổ chức lễ lạc thành mẫu đầu tượng Phật “Quốc Thái dân An Phật Đài”. Theo nhận định từ phía chủ đầu tư, đây là công trình thiên niên kỷ có tầm vóc cỡ quốc gia và quốc tế , ở thời kỳ đất nước mở cửa hội nhhập với thế giới.

Ngôi chùa có tượng Phật dài nhất Việt Nam
Tôn tượng đức Phật Thích Ca Phật A Di Đà khác nhau ở điểm nào?
Pho tượng Phật của Việt Nam được mua bảo hiểm 5 triệu USD

Những tượng Phật ′độc nhất vô nhị′ ở Việt Nam

Điểm nhấn chính là đại tượng Phật Bổn Sư Thích Ca với chiều cao 49m bằng đá hoa cương, bên trong là một bảo tháp 10 tầng tượng trưng cho 10 pháp giới, được trang trí nội trất bằng đá cẩm thạch. Việc tạo mẫu pho tượng nầy được công ty cổ phần Vĩnh Sơn đảm trách.

Đây là công trình được kết tụ từ rất nhiều nhân duyên trong và ngoài nước với mong muốn thể hiện lòng thiết tha với dân tộc và đạo pháp sau những tháng ngày trải qua chiến tranh gian khó. Ước mong cao đẹp đó bắt đầu khời công từ năm 2008, và cũng có thể trước đó nữa. Cho thấy sự chuẩn bị rất kỷ lưỡng và thống nhất, kể cả tranh thủ được sự đồng tình của chính quyền trung ương lẫn địa phương.

Phần đầu tượng Phật là công đoạn thi công quan trọng nhất. Tuy chỉ mới hình thành qua bản mẫu thạch cao nhưng đã có nhiều ý kiến quan tâm lo lắng cho ý nghĩa cũng như giá trị công trình tâm linh to lớn này.

Trong ba bức ảnh chụp, có thể người xem chỉ được nhìn qua các độ nghiêng của máy ảnh khi chụp, cho nên chưa chuẩn xác lắm. Tuy vậy cũng cần nên lưu ý rằng tổng thể gương mặt là chiều dọc thẳng đứng, thiếu bề ngang để từ đó giúp hai khóe mắt được dài ra và phần đôi môi được thu ngắn lại, tạo thêm độ sâu, góc cạnh cần thiết để trở thành đôi môi ít nhất theo cách nhìn thế gian là đôi mội trái tim. Chính vì đôi môi quá dầy và rộng như thế khiến khuôn mặt “như muốn khóc” như một nick name thốt lên như thế. Các lọn tóc quá thưa và khiêm tốn nhưng lại lấn xuống quá nhiều khiến vầng trán của một Bậc Đạo sư bị thu ngắn lại, và từ đó ngọn lông trắng giữa chặn mày như nổi cộm lên quá cao, quá to. Từ đó gây áp lực cho đường sống mủi rộng ra thay vì co lại để thấy độ cao cần thiết, nhờ thế hai khóe mắt mới có độ nhấn sâu hơn. Từ nơi co hẹp ấy chạy dài xuống đầu mủi to dần và dừng lại ở giữa hai phần mủi, để nó không to, phình như vậy. Hai bên phần tai như bị xệ xuống quá nhiều khiến nhìn vào ta có cảm giác nặng nề thay vì hơi dang ra và thanh thoát hơn.

Tôn tượng Phật “Quốc Thái Dân An Phật Đài” tại Thiền Viện Trúc Lâm Tây Thiên
tỉnh Vĩnh Phúc

Về phần thân Phật với kiểu vấn y choàng cổ, thể hiện được hình ảnh Bậc đạo sư ba cõi và là khuôn mẫu vốn đã đi vào khái niệm thiết kế tượng Phật từ nhiều chục năm qua (Giới điêu khắc gia thập niên 60 gọi là kiểu đắp y Colombo - tên thủ đô đảo quốc Sri Lanka).

Có thể lấy hình mẫu tượng Thích Ca Phật Đài Vũng Tàu là một điển hình. Đây là công trình được ấp ủ và thực hiện từ nhiều năm với sự đóng góp ý kiến, tư vấn của nhiều giới mà Ngài Narada Maha Thera (1898-1983) và thầy Thích Giác Pháp nhận được để đạt đến sự hoàn mỹ rất trọn vẹn. Chỉ riêng phần gương mặt thôi cũng đã thấy ngay được sự tinh tế tối thiểu cần có trong việc thể hiện 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp của Đức Bổn sư Thích Ca.

Tôn tượng Đức Phật Thích Ca Phật đài tại Vũng Tàu

Tượng Thích Ca ở Long Sơn-Trại Thủy Khánh Hòa cũng như thế. Cả hai cùng do điêu khắc gia lừng danh một thời Bùi Văn Thêm ,pháp danh Thiện Sáng cùng với người học trò của mình là Huỳnh Gia Thuận thi công.

Tôn tượng Phật Thích Ca ở Long Sơn-Trại Thủy Khánh Hòa

Bên cạnh đó, ở nhiều nơi khác cũng thực hiện gương mặt đức Phật , tuy nhỏ to khác nhau nhưng vẫn theo khuôn mẫu này, thí dụ như tượng Phật Thích Ca lộ thiên ở chùa Bửu Minh tỉnh Gia Lai.

Tôn tượng Phật Thích Ca lộ thiên ở chùa Bửu Minh tỉnh Gia Lai.

Những công trình để đời ấy đã đi vào tâm thức, thơ ca của người đời, cho thấy sự hiện diện củ những pho tượng mang hình dáng kim thân Đức Phật luôn là dấu mốc định hướng và lợi lạc trong đời sống người dân chung quanh lẫn du khách thập phương . Đó chính là giá trị mà người con Phật nên nhìn thấy trước tiên.

Tượng Đài Thích Ca Vũng Tàu đã được Bộ Văn hóa Thông tin cấp bằng di tích lịch sử cấp quốc gia 1987/VH/QD ngày 12/12/1987. Và từ lâu đã có câu ca truyền khầu rằng:

Anh dìa Ô Cấp biển xanh

Cùng với tâm thành ghé viếngThiền Lâm

Ngó lên tượng Phật trên cao

Trời xanh , tượng trắng thú nào vui hơn.

Với tượng Phật ở Trại Thủy Khánh hòa thì:

Ai về viếng cảnh Khánh Hòa

Long Sơn nên ghé, Tháp Bà đừng quên

Kim Thân Phật Tổ Nhớ lên

Nhìn Ông Phật trắng ngồi trên đỉnh đồi.

Như vậy, mai này công trình “Quốc Thái Dân An Phật Đài” sẽ góp vào đời sống tâm, du lịch Vĩnh Phúc nói riêng và phía Bắc nói chung một dấu ấn văn hóa , đời sống nhiều ý nghĩa tich cực. Và đương nhiên với điểm nhấn của công trình to lớn này là tượng Kim Thân Phật Thích ca được chăm chút tỉ mỉ hơn, hoàn thiện hơn trong thẩm mỹ cho muôn đời sau chiêm bái mà không phải chạm đến một gút mắc nào chỉ vì kỷ thuật và mỹ thuật hạn chế tầm nhìn sâu vào vẻ đẹp, tướng tốt của Đức Phật .

Rất mong Hòa thượng Thích Kiến Nguyệt và ê kíp thực hiện cố gắng khắc phục những nhược điểm đã được nhiều người góp ý, để ý nghĩa dành cho muôn đời sau luôn trọn vẹn.

***************************

Ý kiến của Thượng tọa Thích Giác Tâm - trụ trì chùa Bữu Minh - tỉnh Giai Lai

Cùng ý kiến với nhà phê bình nghệ thuật Giác Đạo - Dương Kinh Thành: "một tượng Phật Bổn Sư tối thiểu cũng phải dừng lại ở định nghĩa mỹ thuật hoàn hảo". Khi chúng tôi điêu khắc pho tượng lộ thiên Kim thân Phật Tổ chùa Bửu Minh, chúng tôi luôn nghĩ đến sự cân đối hài hòa từ đầu đến chân Phật, và cả tòa sen Phật ngồi, tòa sen, cánh sen phải như thế nào để Phật ngồi cho đẹp, tượng đẹp mà tòa sen xấu cũng sẽ làm cho pho tượng mất đi giá trị. Y Phật choàng nếp gấp không không được quá nhiều, vì Y sẽ bị nhàu. Nếp gấp Y quá ít nhìn sẽ đơn điệu. Tóm lại nếp gấp của Y không nhiều cũng không ít vừa phải nhưng phải mềm như vải, dẫu làm bằng chất liệu gì. Dáng ngồi của Phật phải thong dong tự tại, nhìn thẳng nhìn nghiêng đều đẹp.
Riêng đầu Phật là phần quan trọng nhất: Nhục kế trên đầu Phật không lớn lắm mà cũng không qúa nhỏ, những lọn tóc xoay về phía phải, phải phân chia hợp lý, không quá nhỏ để khó điêu khắc và sẽ dẫn đến đầu tóc rối, không quá lớn để dẫn đến sơ sài tóc không đẹp, phân chia lọn lớn lọn nhỏ đan xen vào nhau sao cho hợp lý. Tham khảo kỹ đầu Phật, gương mặt Phật ở Thích Ca Phật đài Vũng Tàu chúng ta sẽ nhận ra điều đó.
Những lọn tóc ở mẫu đầu tượng Phật “Quốc thái dân an Phật đài” nhỏ quá so với đầu và gương mặt Phật, nhục kế trên đầu hình như nhỏ hoặc không có, bởi qua ảnh không thấy được ( đầu Phật không có nhục kế xem như hỏng). Phần từ đuôi mắt Phật lên trán lên đỉnh đầu bị nhỏ, phần dưới phình ra, mũi thô và đôi môi hơi dày, tai dài quá trông hơi giống đầu tượng ở đền Angkor Wat ở Campuchia.
Tóm lại mẫu đầu tượng Phật " Quốc thái dân an Phật đài" nếu được, nên cần điều chỉnh trở lại, không nóng vội  đem thi công liền kết quả sẽ không mỹ mãn. Công trình để lại cho hậu thế trăm năm, nhiều trăm năm mà bất toàn chê nhiều hơn khen sẽ không cảm tâm người con Phật và thập phương du khách xa gần thăm viếng lễ bái không lưu luyến, không rung cảm, không phát tâm hướng thiện, chỉ thăm một lần không muốn quay trở lại nữa là phải tội.
TT.Thích Giác Tâm

Bài bình luận rất hay và chính xác. Qua ảnh mình cũng cảm thấy chân dung Đức Phật không đẹp, không có thần thái Đức Phật, phải chỉnh lại hầu như toàn bộ.

phannhan - 26-08-2015 15:17

  Trả lời  | Thích   

Lưu ý : Nguoiphattu.com sẽ biên tập ý kiến của quý vị trước khi xuất bản. Người Phật tử hoan nghênh những ý kiến khách quan, có tính xây dựng và sẽ không đăng những ý kiến cực đoan. Các ý kiến viết bằng ngoại ngữ, tiếng Việt không dấu hoặc có tính chất quảng cáo sẽ không được đăng. Cám ơn sự đóng góp và quan tâm của quý vị.
Xem tin tức theo ngày:

Tin tức liên quan