Báo động đỏ từ vụ cháy chùa cổ 300 tuổi

nguoiphattu.com Vụ cháy gây thiệt hại lớn về giá trị tinh thần, văn hóa chưa có tiền lệ ở chùa Hội Sơn thật sự là một vụ việc gây bất ngờ cho những người có trách nhiệm lẫn người dân bình thường. Nguy cơ cháy chùa vì thế lại càng cần phải được báo động đỏ.

TPHCM: Bà hỏa thiêu rụi chùa cổ Hội Sơn

Chùa Hội Sơn, di tích cấp quốc gia tọa lạc tại Q.9, TP.HCM vừa bị hỏa hoạn thiêu rụi chánh điện tối 17/7.

Thiệt hại từ chuyến viếng thăm của bà hỏa, sơ bộ có: bức hoành phi với dòng đại tự “Vạn đức hồng danh” do vua Khải Định ban; 30 tượng cổ (trong đó có nhiều tượng được tạo tác từ thế kỷ XVIII) như tượng Bồ tát Quán thế âm thiên thủ thiên nhãn, tượng Bồ tát Đại thế chí, tượng Chuẩn đề, tượng Tiêu diện, nhiều tượng Hộ pháp, Minh vương, La hán; hàng trăm cuốn kinh sách quý; vật dụng thờ cúng…, số bị cháy sém, số đã thành than.

TP.HCM từng có một số vụ hỏa hoạn ở cơ sở thờ tự như vụ cháy chùa Đức Quang (Q.4) năm 2008 gây thiệt hại khoảng một tỷ đồng; chùa Sùng Đức (Q.11) bị thiêu rụi phần nhà kho vào năm 2010. Tuy nhiên, vụ cháy chùa Hội Sơn được xem là lớn nhất từ trước đến nay. Lớn không phải vì quy ra được hàng tỷ đồng thiệt hại, mà vì có quá nhiều hiện vật mang giá trị văn hóa, lịch sử đã thành than, không thể phục hồi hay tìm lại được.

Với nội thất, vật dụng, đồ thờ cúng dễ bắt lửa và cả điều kiện để xảy ra cháy, thì nhà chùa là nơi có nguy cơ cao về hỏa hoạn. Những vụ cháy chùa trên cả nước, hầu hết đều xoay quanh các nguyên nhân quen thuộc như đổ nến, thắp nhang, chập điện. Nhiều đình chùa ở TP.HCM lại nằm xen giữa khu dân cư, khả năng khởi phát cháy lẫn bị cháy lan càng tăng cao.

Các chùa lớn, nổi tiếng, thu hút đông người hành hương, đều rất chú trọng đến vấn đề phòng cháy chữa cháy; thường thấy nhất là luôn đặt biển nhắc nhở, khuyến cáo Phật tử chỉ đốt một cây nhang, vừa bớt khói vừa giảm nguy cơ hỏa hoạn. Tuy nhiên, không phải chùa nào, hay khách hành hương nào cũng chú ý đến điều này. Hơn nữa, trang bị lẫn khả năng tự xử lý tình huống trước khi lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp có mặt của các cơ sở thờ tự còn nhiều hạn chế. Trong vụ cháy chùa Hội Sơn, các tu sĩ của chùa và cư dân lân cận đã hoàn toàn bất lực trước ngọn lửa.

Chùa Hội Sơn trước và sau khi bị cháy

Ngay sau khi xảy ra vụ cháy, Sở VH-TT-DL TP.HCM cùng các đơn vị chức năng liên quan đã tổ chức một cuộc họp đột xuất chiều 18/7, để nghe báo cáo cụ thể về vụ việc, thống kê thiệt hại và tìm phương hướng giải quyết. Ông Phạm Thành Nam, Trưởng phòng Di sản văn hóa, Sở VH-TT-DL TP.HCM cho biết, ngay trong ngày 18/7, Sở đã cử cán bộ xuống hiện trường nắm tình hình: “Ngày 19/7, các đơn vị nghiệp vụ như Phòng Di sản văn hóa, các bảo tàng, Phòng VHTT Q.9 tiếp tục đi kiểm tra đánh giá lại thực tế hiện vật cổ bị hư hại”. Ông Nam cho biết, nguyên nhân hỏa hoạn vẫn đang được phía công an điều tra, báo cáo về vụ việc sẽ được Sở VH-TT-DL TP.HCM tổng hợp gửi lên UBND TP.HCM và Bộ VH-TT-DL trong ngày 20/7.

Với 143 công trình, địa điểm được xếp hạng di tích, trong đó có 58 di tích cấp quốc gia và 85 di tích cấp thành phố, TP.HCM là địa bàn luôn nóng về vấn đề di tích bị xâm hại, lấn chiếm và xuống cấp. Tuy nhiên, vụ cháy gây thiệt hại lớn về giá trị tinh thần, văn hóa chưa có tiền lệ ở chùa Hội Sơn vẫn thật sự là một vụ việc gây bất ngờ cho những người có trách nhiệm lẫn người dân bình thường. Nguy cơ cháy chùa - vì thế lại càng cần phải được báo động đỏ.

Theo Võ Tiến - PN

Đọc thêm tin liên quan:

Cổ vật cháy theo cổ tự Hội Sơn

Chiều qua 19.7, chúng tôi đến ngôi chùa cổ Hội Sơn (Q.9, TP.HCM) sau sự cố chánh điện của chùa này bị phát hỏa đột ngột và cháy rụi vào khuya 17.7...

Một khung cảnh bề bộn đầy màu đen hiện ra trước mắt khi chúng tôi vừa bước vào chánh điện. Đây đó vương vãi những mảnh sành, mảnh gỗ, mảnh phù điêu hình long thần dài cả thước từ trên nóc rớt xuống gãy gập, cùng những cột gỗ tồn tại cả trăm năm cháy đen với những đường nứt ngoằn ngoèo sắp ngã. Tượng Phật Quan Âm Chuẩn Đề bằng gỗ quý cao 1 m, ngang 0,6 m - một trong 46 hiện vật quý lưu giữ tại cổ tự này - đã bị lửa nung xém, chỉ còn sót lại chút dáng dấp trông tựa một bức tượng được tạo hình bằng than củi. Một số bàn tay bằng gỗ của Phật này bị rơi lìa xuống đất, người nhà chùa lượm lên, đặt tạm trên cái bàn nhỏ gần đó.

Tượng Phật Quan Âm Chuẩn Đề bị cháy - Ảnh: Giao Hưởng

Chùa Hội Sơn là một cổ tự do thiền sư Đạo Thành Khánh Long khai sơn khoảng cuối thế kỷ 18. Sau hơn 200 năm tồn tại, nay nhà nước đã công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật từ đầu năm 1993. Đây cũng là thắng cảnh nổi tiếng được Trịnh Hoài Đức nhắc đến qua Gia Định thành thông chí: “khách thập phương khi leo lên đến chùa cảm thấy tâm hồn nhẹ nhàng thanh tịnh như thoát ra ngoài cõi tục lụy vậy”. Điều cần biết thêm chùa Hội Sơn còn có di chỉ khảo cổ học thuộc nền văn hóa cách đây khoảng 3.500 - 4.000 năm.

Bước vào phía trong, bên trái chánh điện có một tượng Phật tuy cháy xém nhưng kim quang còn khá rõ. Gần đó, một tượng khác tuồng như là tượng một vị Bồ tát cháy mất phần dưới song từ ngực trở lên vẫn còn nhìn ra được. Sát cửa ra vào thấy còn chiếc xích sắt dài thượt từ trần nhà thòng xuống. Một vị trong chùa cho biết: “Đây là nơi đặt cái chuông lớn nặng hơn một tấn. Tưởng rằng chuông đồng không cháy, thế nhưng sức nóng của ngọn lửa vẫn làm đại hồng chung này méo lại, rồi rớt lăn ra đất”. Anh Nguyễn Hoàng Long, người tham gia dập lửa đêm ấy, cho biết: “Khi lửa trùm hết chánh điện, chúng tôi nghe có tiếng nổ phát ra từ cái chuông. Khi lửa nguội, chúng tôi vào bên trong thấy cái chuông đồng bị nóng chảy, đọng từng cục đồng bên dưới”.

Anh Huỳnh Long Trường, một người dân tham gia chữa cháy, kể lại: “Lửa phừng ngập tất cả, quá nhanh, quá nóng, mặc dầu lúc ấy đã gần 10 giờ đêm trời có mưa lác đác nên không đến nỗi khô bức, song ngọn lửa mỗi lúc mỗi dữ, chúng tôi chỉ còn cách khoanh vùng bảo vệ để không cháy lan sang những phòng ốc sau chánh điện. Sau đó, nghe nhiều tiếng nổ khác nữa, ngay cả ngói lợp trên mái cũng nổ, những hũ đựng cốt tro của người chết cũng đều nổ rất to”. Đúng lúc ấy, chúng tôi nghe tiếng khóc ray rứt, nhìn lại thấy một cô gái khoảng chừng 21-22 tuổi đang ngồi trước đống mảnh vụn hai tay cứ bươi bươi những đồ sành sứ vỡ. Hỏi ra biết cô ta có người thân trong gia đình vừa mất và thiêu lấy tro cốt đem về đây thờ, nay bị cháy vỡ lăn lóc trên nền cùng hàng mấy chục hũ cốt khác không biết đâu mà tìm lại.

Rời chánh điện ra hành lang, chúng tôi gặp chú tiểu Tâm An, thế danh là Bình, được chú cho biết một tượng Phật bị vỡ nát phần dưới, chỉ còn đầu và cổ của tượng lăn ra ngoài ngọn lửa, nay chú giữ phần còn lại của tượng ấy không rời. Trên thềm của chánh điện chỉ còn pho tượng vị hộ pháp thoát khỏi cơn hỏa hoạn vẫn đứng uy nghiêm…

Vụ cháy chánh điện chùa Hội Sơn đã thiêu hủy tượng Quan Âm Chuẩn Đề cùng 30 pho tượng Phật được tạc bằng gỗ quý mà theo các nhà nghiên cứu được chế tác từ thế kỷ 18. Ngoài ra, còn có các kỷ vật của triều Nguyễn, các tạo hình mỹ thuật đặc sắc và tinh xảo thể hiện nghệ thuật điêu khắc chạm trổ thời trước. Như vậy, trong một không gian khoảng hơn 100 m2 của chánh điện mà chỉ trong một trận hỏa hoạn chưa rõ nguyên do đã xóa bỏ những công trình mỹ thuật vô giá của tiền nhân để lại trong suốt hơn 200 năm qua.

Theo Giao Hưởng - TNO