Phóng sanh từ trong kinh điển Pali và Hán tạng

Hình minh họa

I - Cứu cá rùa thoát chết trong các Kinh Điển Nikàya, Phật Giáo Nguyên Thủy

1. Nhân duyên chuyện tiền thân 75. Đích thân Đức Phật cứu đàn cá, rùa bị mắc cạn do Hồ Kỳ Viên khô cạn vì bị hạn hán lâu ngày và đang bị bầy quạ ăn thịt. Ngài muốn được tắm ở Hồ Kỳ Viên. Ước muốn này của Ngài khiến cho chiếc ghế hoàng thạch của Thiên Đế Thích nóng lên, và Thiên Chủ Sakka liền cho mưa xuống. Cơn mưa không gián đoạn, và trong giây lát nước ngập đầy hồ Kỳ Viên. Khi chạm đến tầng cấp cao nhất, thì nước đứng lại, và đàn cá thoát cảnh diệt vong (bị bầy quạ ăn thịt)

2. Chuyện tiền thân 75 (Tiền thân Maccha): Hồ nước bị khô cạn do hạn hán lâu ngày. Kiếp đó Ngài là Vua Cá. Thấy bà con mình gặp nạn, đang bị bầy qụa ăn thịt. Ngài thực hiên nguyện lực chân thật từ giới không sát sanh của ngài khiến Vua Trời Đạo Lợi cho mưa lớn, làm đầy ao nước, cứu bà con ngài khỏi nạn diệt vong.

3. Đích thân Bồ Tát (tiền thân của Đức Phật Thích Ca) đã cứu một con cá sắp bị nướng trên than lửa hồng trong câu chuyện tiền thân số 35, không những cứu sống cá, mà cứu cá thoát bị đọa địa ngục, vì Bồ Tát với thắng trí nghe được tiếng kêu than của chú cá, với trạng thái tâm như vậy, khi chết sẽ đọa địa ngục. (con cá kiếp trước này trong thời Đức Phật là vị tỷ kheo_chứng thánh quả dự lưu khi nghe Ngài kể câu chuyện tiền thân này)

4. Đích thân Bồ Tát (tiền thân của Đức Phật Thích Ca) đã cứu một con cá sắp bị nướng trên than lửa hồng trong câu chuyện tiền thân số 216, không những cứu sống cá, mà cứu cá thoát bị đọa địa ngục

và vv....

II. Cứu cá thoát chết trong Kinh Điển Đại Thừa (Hán Tạng)

1) 10 ngàn con cá bị mắc cạn, được Bồ Tát Lưu Thủy dùng nhiều con voi mang nước đổ vào hồ để cứu chúng. Bồ Tát Lưu Thủy còn lội xuống nước niệm hồng danh NAM MÔ BẢO KẾ NHƯ LAI cho chúng (vì Đức Phật Bảo Kế khi còn là Bồ Tát, Ngài lập nguyện những hữu tình nào ngay khi lâm chung nghe danh hiệu của ngài sẽ được sanh thiên). Sau khi 10 ngàn con cá chết đều được tái sanh lên Đạo Lợi Thiên (Kinh Kim Quan Minh, phẩm 25. Bồ Tát Lưu Thủy_Trưởng Lão Hòa Thượng Thích Trí Quang dịch: )

2) 10 ngàn con cá được bị mắc cạn, được Bồ Tát Lưu Thủy khai thông mạch nước, nhưng khi thấy chúng không qua khỏi, Bồ Tát niệm NAM MÔ BẢO THẮNG NHƯ LAI, sau đó, 10 ngàn con cá chết, đều vãng sanh về Cõi Trời Đao Lợi (Kinh Đại Thông Phương Quảng Sám Hối Diệt Tội Trang Nghiêm Thành Phật).

Phóng sanh không những để trưởng dưỡng tâm từ bi của người thực hiện, mà con thuận theo tâm nguyện của chư Phật và Bồ Tát như đã được ghi lại trong Thánh Điển, chẳng hạn như những vần kệ trong câu chuyện tiền thân số 440, thuộc Tiểu Bộ Kinh Khuddaka Nikàya sau:

Nguyện Bảo Hộ Sinh Mạng

Sak-ka, Thiên chủ của trần gian, Ngài bảo cho ta một đặc ân,

Xin chẳng sinh linh nào bị hại, Vì ta, dù khẩu, ý hay thân. Nơi nào cũng vậy, này Thiên chủ, Lời nguyện này ta vẫn ước mong.

Tiểu Bộ Kinh Khuddaka Nikàya, Chuyện Tiền Thân số 440. Hắc Hiền Giả

Nguyện đem công đức này

Hướng về chúng sanh khắp pháp giới

Đồng sanh cõi Cực Lạc

Tâm Tịnh cẩn tập