Hồi đó, chừng đâu mười mấy năm trước, tôi tâm bệnh ghê lắm: gục ngã, tâm trạng tối đen, rơi vào khủng hoảng, thành một vấn đề
tâm lý. Cơ hồ “dữ liệu xấu” đen dày trong thâm thức khiến “máy bị treo”, khó có thể sống một cách bình thường, buồn lắm lắm…
Nói cho công bằng, một quyển sách, một lời khuyên tốt, đúng lúc cũng không thể giải quyết được mọi vấn đề, nhưng quyển sách tôi sắp kể đến thực sự đã làm được nhiều hơn những gì mà người tặng mong đợi, một quyển sách diễn giải giáo lý nhà Phật - theo lý luận, gọi đấy luận, không phải kinh hay luật. Đến tựa sách tôi cũng ..đã quên, song nội dung cốt lõi thì nhớ. Với tôi, đấy là sách thuốc, có tác dụng trị liệu tâm lý, mang đến một sự cởi mở, thanh thoát cho tâm bệnh.
Nội dung dùng hình tượng hai mũi tên để giải quyết vấn đề tâm lý cho bệnh nhân ung thư cùng các con bệnh nan y khác. Với kiến thức khoa học, y học sâu sắc, tác giả nói về mũi tên thứ nhất đã gây nên căn bệnh khủng khiếp, ung thư. Người bệnh thực sự trúng tên độc, tương lai tối đen, hiện tại nhức nhối, dấu chấm hết to tướng lởn vởn ngay đêm. Các tế bào bệnh như vết dầu loang ăn mòn sinh lực, cái chết dần dần… Là một bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, tác giả mô tả chân xác diễn tiễn thực thể và tâm lý bệnh nhân, những người trúng mũi tên thứ nhất, trong cơ sở điều trị mà vị bác sĩ ấy phục vụ nhiều năm. Đấy là mũi tên hiểm, khả năng sống sót không nhiều, nhưng có. Vấn đề chính ở mũi tên thứ hai, có khi đồng thời với mũi tên thứ nhất, có khi không. Mũi tên ấy là gì? Đòn đánh vào cơ thể, ở các khối u đúng là không cần bàn, phải chấp nhận. Nhưng đòn đánh vào tâm lý cũng khủng khiếp không kém, thậm chí còn lợi hại hơn đòn đánh thứ nhất, và ăn thua chính nằm ở chỗ đấy. Cùng số phận, song có người dính đòn thứ hai ít hay nhiều hơn sẽ quyết định sự sống quý báu ở với họ, khả năng hồi phục tái sinh ít hay nhiều hơn. Mũi tên ung thư nếu nhận được sự “đồng thuận” của mũi tên thứ hai, sự sợ hãi, khủng hoảng, bế tắc, bi quan..tất yếu nhanh chóng kết thúc sinh mệnh người bệnh khi thân bệnh trọng gặp đồng thời tâm bệnh còn trầm trọng hơn! Bệnh nhân có niềm tin tôn giáo kiên cường chống đỡ, lạc quan tin tưởng, hợp tác điều trị, khát vọng sống mãnh liệt..chắc chắn có tiên lượng bệnh tốt hơn hẳn người nằm im chờ cái chết, rên rỉ oán trách, bi quan cùng cực… Tác giả quan sát một cách khoa học và kết luận: niềm tin tôn giáo (nói chung) khiến tiên lượng bệnh tốt hơn sự vô thần, đấy là đúc kết có giá trị.
Người viết sách dẫn lại một thí nghiệm từng có troQng lịch sử, vô nhân đạo song cho thấy nhiều vấn đề hữu quan: trong nhà tù, bác sĩ tiến hành thí nghiệm với tù nhân có án tử chờ thi hành. Bệnh nhân- tù nhân nằm trên giường bệnh, bị bịt mắt, trói chân tay cố định vào giường. Bác sĩ ra lệnh cho nhân viênQ lần lượt thực hiện một “qui trình” rất độc ác: anh nghe đấy, chúng tôi sẽ cắt các động mạch cho anh chảy hết máu mà chết, không cần bắn. Và người ta dùng thanh gỗ giả bộ cứa vào các điểm trên tay chân người tù bị bịt mắt, song song với việc dùng nước nhỏ giọt xuống đồ hứng bên dưới gây âm thanh và cảm giác như cắt động mạch thật! Kết quả đúng như người ta nghĩ: tù nhân tin chắc rằng án tử đang thi hành, sự khiếp hãi cực độ, và anh ta chết dần, chết thật! Như đã nói, đấy là thí nghiệm phi nhân, nhưng có thể dùng để minh họa cho lý luận khoa học về hia mũi tên đối với bệnh nhân, tù nhân đáng thương chết vì mũi tên thứ hai, sự sợ hãi, cái chết do tâm lý.
Bệnh nhân vướng bệnh, thay vì cùng thầy thuốc nỗ lực nhổ mũi tên thứ nhất thông qua trị liệu, lại có khi tự cắm vào mình mũi tên thứ hai – mũi tên của sự sợ hãi, khủng hoảng, bi quan… Vị bác sĩ đã cho thấy thực tế, người có niềm tin tôn giáo nói chung miễn trừ tốt với mũi tên thứ hai và tỉ lệ khỏi bệnh, kiểm soát được bệnh tốt hơn.
Tác giả là một Phật tử tốt, có niềm tin sâu sắc vào sự mầu nhiệm của Phật pháp, thông qua tác phẩm của mình chuyển đi thông điệp: hãy vững tin sẽ vượt qua được thử thách, nhổ mũi tên thứ nhất và không tự đâm vào tâm mình mũi tên thứ hai. Mà thông điệp ấy tôi nghĩ đâu chỉ dành riêng cho bệnh nhân ung thư?
Một tâm kiên định sẽ miễn trừ được đồn đánh bồi của số phận… Đấy là pháp.
