Một bộ kinh Phật giáo Tây Tạng có niên đại 357 năm, được viết bằng mực vàng trên nền giấy chàm, đang thu hút sự quan tâm tại Đài Loan. Tương truyền trong dân gian rằng chỉ cần một lần được nhìn thấy bộ kinh cũng có thể gieo duyên lành cho bảy đời. Đằng sau niềm tin ấy là một di sản Phật giáo đặc biệt, gắn với lịch sử, nghệ thuật và đời sống tinh thần của triều Thanh.
Ảnh toàn cảnh bộ kinh - Nguồn: National Palace Museum / Wikimedia Commons.
Tại Bảo tàng Cung điện Quốc gia ở Đài Bắc, một bộ kinh Phật giáo cổ đang được giới thiệu trong triển lãm mang tên “Tibetan Dragon Canon: A Symphony of Imperial Power, Belief, and Art in a Golden Age”.
Đây là bộ Kangyur, tức Đại Tạng kinh Phật giáo Tây Tạng, thường được gọi là Tibetan Dragon Canon hay Long Tạng Kinh. Bộ kinh được thực hiện dưới thời Khang Hy của nhà Thanh và hoàn thành vào năm 1669.
Bộ kinh khổng lồ được viết bằng mực vàng
Theo Bảo tàng Cung điện Quốc gia, Tibetan Dragon Canon gồm 108 hòm, chứa tổng cộng 1.057 kinh văn, được tổ chức thành sáu bộ phận lớn, bao gồm Mật giáo, Bát Nhã, Bảo Tích, Hoa Nghiêm, các kinh điển khác và Luật tạng.
Điều gây ấn tượng không chỉ nằm ở nội dung kinh điển mà còn ở cách bộ kinh được tạo tác.
Những trang kinh được viết bằng mực vàng trên nền giấy nhuộm chàm đậm. Kích thước mỗi tập khoảng 33 x 87,5 cm. Các bộ phận bảo vệ kinh cũng được trang trí công phu với những hình ảnh và hoa văn Phật giáo.
Bảo tàng cho biết toàn bộ dự án huy động nguồn lực lớn của triều đình cùng nhiều nghệ nhân lành nghề và các vị tăng sĩ có học thức. Đây không đơn thuần là việc sao chép kinh văn mà còn là một công trình kết hợp giữa tín ngưỡng, nghệ thuật thủ công và quyền lực hoàng gia.
Ảnh cận cảnh trang kinh chữ vàng trên giấy chàm - Nguồn: National Palace Museum / Wikimedia Commons.
Bộ Long Tạng Kinh Tây Tạng, được thực hiện dưới thời Khang Hy từ năm 1667–1669, hiện thuộc bộ sưu tập của Bảo tàng Cung điện Quốc gia Đài Loan. Nguồn: National Palace Museum / Wikimedia Commons.
Những dòng kinh bằng mực vàng nổi bật trên nền giấy chàm xanh sẫm. Nguồn: National Palace Museum / Wikimedia Commons.
Vì sao bộ kinh được cho là mang phước lành bảy kiếp?
Trong thời gian bộ kinh được trưng bày tại Đài Bắc, trên mạng xã hội Trung Quốc xuất hiện và lan truyền một quan niệm dân gian gọi là “qishi fubao”, có thể hiểu là ý niệm về phước lành hay thiện nghiệp trong bảy đời.
Theo truyền thuyết này, việc được tận mắt nhìn thấy bộ kinh có thể tạo nên một mối duyên lành đặc biệt.
South China Morning Post cho biết nguồn gốc chính xác của quan niệm này hiện không thể xác định rõ. Tuy nhiên, câu chuyện đã thu hút sự chú ý trên mạng xã hội và khiến nhiều người quan tâm đến bộ kinh cổ. Một số khách tham quan thậm chí chia sẻ rằng họ cảm thấy một cảm giác đặc biệt khi đứng trước những trang kinh cổ.
Đây là một chi tiết cần được hiểu trong bối cảnh niềm tin và truyền thuyết dân gian, thay vì xem như một sự xác nhận về mặt giáo lý rằng chỉ cần nhìn thấy một bộ kinh thì chắc chắn được hưởng phước trong bảy kiếp.
Một lời nguyện của hoàng gia cách đây hơn ba thế kỷ
Tibetan Dragon Canon ra đời trong một hoàn cảnh đặc biệt của triều Thanh.
Năm 1667, dưới sự chỉ đạo của Hoàng thái hậu Hiếu Trang và Hoàng đế Khang Hy, triều đình bắt đầu thực hiện dự án sao chép một bộ Kangyur bằng tiếng Tây Tạng, sử dụng mực vàng. Công trình được hoàn thành trong khoảng hai năm và trở thành một trong những tác phẩm kinh điển Phật giáo được chế tác công phu của triều đình nhà Thanh.
Theo giới thiệu của Bảo tàng Cung điện Quốc gia, dự án được thực hiện như một hành động tín ngưỡng, cầu mong sự ổn định lâu dài của triều đình và đất nước, đồng thời phản ánh mối quan hệ giữa quyền lực hoàng gia và Phật giáo trong thời kỳ đó.
Bản thân lời tựa của Hoàng đế Khang Hy cũng được viết bằng mực vàng bằng cả tiếng Mãn Châu và tiếng Tây Tạng. Lời tựa được đặt ở phần đầu của bộ kinh sau khi công trình hoàn thành vào năm 1669.
Ảnh các chi tiết hoa văn, đá quý, vải bọc - Nguồn: National Palace Museum / Wikimedia Commons.
Không chỉ là một bộ kinh, mà còn là một tác phẩm nghệ thuật
Điểm đặc biệt của Tibetan Dragon Canon nằm ở sự kết hợp giữa kinh văn và nghệ thuật tạo tác.
Ngoài những dòng chữ bằng mực vàng nổi bật trên nền giấy chàm, bộ kinh còn có các tấm bảo vệ được sơn và trang trí bằng những hình ảnh liên quan đến Phật giáo. Bên ngoài còn có các lớp vải bọc kinh bằng gấm vàng và những vật dụng đi kèm được chế tác đồng bộ.
Bảo tàng Cung điện Quốc gia hiện không chỉ trưng bày từng trang kinh riêng lẻ mà giới thiệu bộ kinh cùng hệ thống thành phần bảo vệ và trang trí đi kèm. Cách trưng bày này nhằm giúp người xem nhìn nhận Tibetan Dragon Canon như một tổng thể nghệ thuật, thay vì chỉ là một văn bản cổ.
Hơn ba thế kỷ vẫn còn nguyên giá trị
Từ khi hoàn thành năm 1669 đến nay, Tibetan Dragon Canon đã trải qua hơn ba thế kỷ.
Bảo tàng Cung điện Quốc gia cho biết bộ kinh có ý nghĩa đặc biệt trong việc nghiên cứu sự giao thoa giữa quyền lực hoàng gia, tín ngưỡng Phật giáo và sự đa dạng văn hóa trong thời kỳ hưng thịnh của nhà Thanh.
Đáng chú ý, một bản Kangyur thời Càn Long được hoàn thành vào năm 1770 sau này cũng được sao chép dựa trên nội dung của Tibetan Dragon Canon thời Khang Hy. Điều đó cho thấy giá trị của bộ kinh không chỉ nằm ở tuổi đời mà còn ở vị trí của nó trong lịch sử truyền thừa và sao chép kinh điển Phật giáo Tây Tạng dưới triều Thanh.
Các lớp vải và dải lụa nhiều màu được sử dụng để bảo vệ những quyển kinh quý - Nguồn: National Palace Museum / Wikimedia Commons.
Chiêm bái một bộ kinh cũng là gieo một duyên lành
Cho dù câu chuyện “bảy kiếp phước lành” bắt nguồn từ đâu, sức hấp dẫn của Tibetan Dragon Canon có lẽ không chỉ nằm ở lời truyền tụng ấy.
Một trang kinh cổ được viết bằng mực vàng có thể khiến người hôm nay dừng lại trước một di sản đã tồn tại hơn ba thế kỷ. Từ đó, người xem có cơ hội nghĩ về công sức của những người xưa đã dành thời gian, tâm lực và sự kính trọng để gìn giữ lời Phật dạy.
Trong tinh thần Phật giáo, việc nhìn thấy kinh điển nếu khởi lên lòng kính pháp, tâm thiện và sự hướng về điều lành thì tự thân đã có ý nghĩa.
Phước lành, xét cho cùng, không nên chỉ được hiểu như một điều may mắn đến từ việc nhìn thấy một vật thiêng. Phước còn gắn với tâm niệm, lời nói và hành động của mỗi người.
Một lần nhìn thấy một bộ kinh cổ có thể chỉ diễn ra trong khoảnh khắc. Nhưng nếu khoảnh khắc ấy khiến một người khởi tâm kính Phật, kính Pháp, biết sống thiện lành hơn và biết trân trọng những giá trị tốt đẹp, thì cái duyên ấy có thể còn lâu dài hơn cả câu chuyện về “bảy kiếp”.
Tibetan Dragon Canon hiện được trưng bày tại Bảo tàng Cung điện Quốc gia ở Đài Bắc trong triển lãm kéo dài đến ngày 8/11/2026.
Nguồn tham khảo: South China Morning Post; National Palace Museum, Taiwan.
