(Theo Tích Truyện Pháp Cú)
Vua trời Đế Thích chăm sóc Đức Phật Thích Ca, Đức Bổn sư của chúng ta.
Câu chuyện này được kể lại khi Đức Phật ở tại làng Beluva, liên quan đến trời Đế Thích.
Hình minh họa
Vào những ngày cuối đời, Đức Phật bị bệnh kiết lỵ, nên rất đau đớn, trời Đế Thích lo lắng nghĩ thầm: “Ta phải đi đến chỗ Đức Phật và săn sóc Ngài trong cơn đau ốm”. Lập tức, trời Đế Thích rời bỏ thân hình cao lớn đi đến chỗ Đức Phật, đảnh lễ và dùng hai tay xoa bóp chân Phật.
Đức Phật hỏi:
– Ai đấy?
– Bạch Thế Tôn, con Đế Thích.
– Vì sao ông đến đây?
– Con săn sóc Thế Tôn trong cơn đau.
Quý vị thấy đó, vào cuối đời Đức Phật thì Ngài cũng bị bệnh kiết lỵ, việc này có ghi trong Kinh Du Hành của Kinh Trường A Hàm hoặc là Kinh Đại Bát Niết Bàn của Kinh Trường Bộ. Lúc này Ngài bị bệnh như vậy, thì vua trời Đế Thích (tức là Thiên chủ Sakka) đã đến để chăm sóc cho Phật. Đức Phật biết nhưng vẫn hỏi ai đó? Ông trả lời: “con là vua trời Đế Thích”. Và [Đức Phật hỏi] vì sao đến đây? Thì [ổng nói] là con đến để săn sóc Đức Thế Tôn. Chúng ta theo dõi tiếp nha!
– Này Đế Thích! Đối với chư Thiên, mùi của phàm nhân hôi hám khó ngửi, dù cách xa một trăm dặm. Ông hãy rời khỏi nơi đây vì Ta đã có các Tỳ-kheo săn sóc.
Qua đó, chúng ta thấy Đức Phật nói là mùi của người thường, người phàm (tức là người ở nhân gian) thì hôi lắm, hôi vô cùng, khó ngửi đối với chư Thiên. Dù cách xa một trăm dặm thì chư Thiên cũng thấy rất khó chịu. Quý vị thấy người đời khó gần chư Thiên là tại vì lý do này, chư Thiên nghe [mùi] là sợ, né xa. Còn mình ở trong cõi Người, mình thấy bình thường bởi vì mình quen như vậy rồi. Nhưng thật ra đối với chư Thiên, người ta thấy mình hôi lắm, Đức Phật cũng không có ngoại lệ. Quý vị thấy kinh Nguyên thủy nói rất rõ ràng. Đức Phật bệnh, Đức Phật có mùi hôi, đối với chư Thiên như vậy.
– Bạch Thế Tôn, con nghe được hương thơm đức hạnh của Ngài lan xa từ tám muôn bốn ngàn dặm. Con đến đây chỉ là muốn được săn sóc Ngài trong cơn đau.
Vua trời Đế Thích nói là hương thơm đức hạnh của Ngài mới quan trọng. Đức Phật có hương thơm đức hạnh, tiếng đã lan xa, rất xa, đến tám muôn bốn ngàn dặm (chúng ta hay nói là 84.000 dặm). Cho nên vua Đế Thích đến để săn sóc cho Đức Phật, chứ không ngại mùi hôi của người thường, người bệnh. Chúng ta thấy rất thực tế.
Đế Thích không cho ai mó tay đến thùng phân của Đức Phật, chính tự mình đội nó lên đầu, và không chút tỏ vẻ nhờm gớm, như thể vua trời đang đội một bình đầy hương thơm. Cứ như vậy Đế Thích săn sóc Thế Tôn, và chỉ rời khỏi chỗ khi Phật đã bớt đau.
Quý vị thấy đoạn này nói rất hay, vua trời Đế Thích rất tuyệt vời như vậy. Tức là ở trên trời [thì ổng] là vua, vua trời thì sướng lắm, thơm tho lắm, nhưng ông không ngại đến để [chăm sóc] Đức Phật. Ông không ngại cả thùng phân của Phật, không để ai đụng tay đến cả, mà chính ông tự dọn dẹp, chính ông tự đội lên đầu, không tỏ vẻ nhờm gớm giống như đội một bình thơm vậy đó. Và săn sóc bên Đức Phật đến khi Đức Phật bớt đau.
Các thầy Tỳ-kheo bàn tán:
– Ôi! Thật lớn lao làm sao là lòng tôn kính của Đế Thích đối với Thế Tôn! Thử nghĩ Đế Thích đã rời cung trời lộng lẫy, để đến săn sóc Thế Tôn trong cơn đau như thế! Thử nghĩ, ông ấy đã đội thùng phân của Thế Tôn trên đầu như là đội bình hương, không tỏ vẻ nhờm gớm dù chỉ một nét nhích môi!
Quý vị thấy vua trời Đế Thích rất tuyệt vời, đó là lòng tôn kính đức hạnh. Cho nên chúng ta coi câu chuyện này là câu chuyện bình thường, nhưng đó là phi thường.
Nghe thế Phật dạy:
– Các ông nói gì? Không có gì lạ khi Đế Thích, vua chư Thiên đã tận tâm chăm sóc Ta. Bởi vì nhờ Ta, mà trời Đế Thích này đã cởi bỏ lốt thân Đế Thích già nua, chứng được quả Tu-đà-hoàn và nhận một thân Đế Thích mới, trẻ trung. Ở thân trước, ông ấy đến viếng Ta với sự sợ hãi vì mình sắp chết, được dự báo bởi nhạc thần Càn-thát-bà.
Khi ấy Ta ngồi trong động Indasala giữa chư Thiên, Ta trấn an ông ta bằng bài kệ:
Hãy hỏi, Vasava
Muốn gì cứ nói ra
Ta sẵn sàng giải đáp
Những gì ngươi hỏi Ta.
Sau đó, Ta thuyết pháp cho Đế Thích nghe. Cuối cùng, có một trăm bốn mươi triệu thiên thần được Pháp nhãn. Đế Thích chứng quả Tu-đà-hoàn ngay sau đó và đổi thân làm Đế Thích hiện nay. Vì Ta đã cứu độ ông ấy nên không có gì lạ khi ông ấy bày tỏ lòng tôn kính Ta.
Qua câu chuyện rất ngắn, nhưng chúng ta cũng hiểu được rất nhiều điều. Tức là vua trời Đế Thích đã được Đức Phật cứu, vì lúc thọ mạng của ông sắp hết (điều này có ghi trong [kinh] khác nữa), ông được nhạc thần phục vụ (là Càn-thát-bà) nhắc nhở ổng là ông sắp chết rồi và ông rất sợ hãi như thế. Ông tới viếng thăm Phật và Đức Phật đã thuyết cho ông bài pháp, [nghe xong] thì ông đã chứng Tu-đà-hoàn và sau đó đổi thân Đế Thích mới.
Quý vị hiểu không? Người cõi Trời chết một cái là chuyển thân mới liền. Thì ông lại tiếp tục làm vua trời Đế Thích nữa. Cho nên là từ một cái thân già nua của Đế Thích đời trước, giờ đã chuyển thành vua trời Đế Thích tiếp, trẻ trung hơn. Như vậy ông được hai lợi ích: Thứ nhất là đổi thân, thứ hai là chứng quả Tu-đà-hoàn. Không chỉ mình ông chứng Tu-đà-hoàn mà tới 140 triệu Thiên thần cũng chứng được Pháp nhãn (Tu-đà-hoàn). Quý vị thấy Đức Phật thuyết pháp hay như vậy!
Cho nên quý vị yên tâm! Sợ mình không gặp Phật thôi, chứ lên chư Thiên cũng có dịp để nghe pháp, đây là một bằng chứng. Và đây cũng có một bằng chứng nữa là ở chư Thiên cũng có nỗi sợ chết, [nhưng] đổi thân một cái thì cũng không sao, nếu như còn phước báo. Ở đây vua trời Đế Thích đổi thân vẫn làm vua trời Đế Thích, còn nếu không [thì] ổng sợ hãi. Do vậy nên ông mới có lòng tôn kính đối với Đức Phật rất tuyệt vời. Quý vị thấy Đức Phật nói ra nguyên nhân như vậy.
Vì Ta đã cứu độ ông ấy nên không có gì lạ khi ông ấy bày tỏ lòng tôn kính Ta. (Quý vị thấy một bậc Thánh nhân Tu-đà-hoàn, thì không có gì lạ).
Này các Tỳ-kheo! Thật là hạnh phúc khi được sống gần gũi và chăm nom chư Phật, còn sống với người ngu chỉ đem lại đau khổ.
Câu cuối cùng là: “Thật là hạnh phúc khi được sống gần gũi và chăm nom chư Phật”, còn nếu mà sống với người ngu chỉ đem lại đau khổ.
Đức Phật nói kệ:
(206) Lành thay, thấy Thánh nhân,
Sống chung thường an lạc,
Không thấy những người ngu,
Thường thường được an lạc.
Đầu tiên quý vị thấy, nếu may mắn mình được sống cùng Thánh nhân thì sống chung thường an lạc, rất tuyệt vời. Còn nếu toàn gặp người ngu không [thôi] thì thường không được an lạc. Nên chúng ta cố gắng tu hành để được thân cận bậc Thánh nhân.
(207) Sống chung với người ngu,
Lâu dài bị lo buồn,
Khổ thay gần người ngu,
Như thường sống kẻ thù.
Vui thay, gần người trí
Như chung sống bà con.
Quý vị thấy người ngu, người trí này phải định nghĩa theo Phật. Định nghĩa theo Phật thì quý vị phải coi bài Kinh Đa Giới trong bộ Trường A Hàm hoặc là Kinh Trung Bộ. Quý vị sẽ thấy rõ ràng người trí là thế nào, người ngu là thế nào. Đa giới tức là nhiều giới, quý vị phải biết nhiều thứ thì mới được gọi là người trí.
Điều này hình như chúng ta đã giảng ở phần đầu của bộ giảng này. Người trí là người biết phân biệt thế nào là 18 giới, Sáu căn là thế nào, Sáu trần là gì, Sáu thức là gì. Sáu căn là: Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý tiếp xúc với sáu cảnh bên ngoài: Sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp [sanh ra] Sáu thức. Rồi biết những kiến thức khác: đâu là pháp đúng, đâu là pháp sai v.v… biết nhiều thứ lắm. Biết nhiều thứ như vậy gọi là người trí, còn không biết thì gọi là người ngu.
Nếu quý vị không nhớ thì để lúc nào Thiện Trang sẽ quay lại bài kinh đó để quý vị có tiêu chuẩn người trí và người ngu. Chứ không phải người trí, người ngu nói theo thế gian, mà đây là nói theo Phật pháp.
Do vậy:
(208) Bậc hiền sĩ, trí tuệ,
Bậc nghe nhiều, trì giới,
Bậc tự chế, Thánh nhân,
Hãy gần gũi thân cận,
Thiện nhân, trí giả ấy,
Như trăng theo đường sao.
Đức Phật khuyên là nếu đối với bậc hiền sĩ, bậc trí tuệ, bậc nghe nhiều (tức là đa văn), bậc trì giới, bậc tự chế (tức là tự chế ngự được bản thân mình), rồi bậc Thánh nhân. Những hạng người như vậy thì hãy gần gũi, thân cận. Thiện nhân, trí giả ấy, như trăng theo đường sao. Ai được như vậy thì mình đi theo, là được tốt đó. Cho nên ở đây cũng dạy là nên thân cận với người tốt, người tốt theo đúng nghĩa của Phật, là bậc hiền sĩ, trí tuệ, nghe nhiều, trì giới, Thánh nhân v.v…
(8. Đế Thích Săn Sóc Thế Tôn – XV. Phẩm Hạnh Phúc – Tích Truyện Pháp Cú)
Như vậy qua [câu chuyện] này thì chúng ta cũng hiểu được rất nhiều [điều]. Đó là một người có lợi ích rất lớn khi giúp cho Phật mà không có nhờm gớm, vì Đức Phật cũng chỉ là một người bình thường thôi, Đức Phật cũng bị bệnh, cũng có mùi hôi đối với chư Thiên. Chứ không phải người đời sau phát tác lên, người ta nói cho cao siêu, thần thánh thôi. Chứ trong này nói rất là thực tế. Và vua trời Đế Thích cùng chư Thiên cũng có lợi ích như vậy khi nghe Đức Phật thuyết Pháp. Cho nên lên chư Thiên cũng có thể chứng Tu-đà-hoàn được đó. Cho nên mình cố gắng tu hành, đừng có sợ là mình lên trời không có đường tu, giống như chư Tổ Trung Hoa là nói vậy đó.
(Trích từ bài giảng: Tinh Hoa Kinh Luận Nguyên Thủy thứ 69)
Thích Thiện Trang bình giảng
