Tôi đã từng một vài lần nói rằng có không ít Phật tử hiểu sai từ “cúng dường”, kể cả một số vị tu sĩ cũng vậy.
Xin thưa, tỳ kheo được cho là đã dự vào hàng ứng cúng, xứng đáng nhận vật phẩm cúng dường từ thập phương tín thí. Vì vậy tỳ kheo thời xưa được phép ôm bình đi khất thực.
Tín thí ở đây là tin tưởng, tín mộ mà thực hành bố thí. Khi chưa đủ tin tưởng, khi còn khởi tâm nghi, khi thấy trong lòng không hoan hỷ, không thoải mái, tốt nhất không nên thực hành pháp thí. Thí như vậy giống như bón phân giả vào cây, chẳng tác dụng hay lợi ích gì.
Một người nhận thí cũng vậy. Vật phẩm chỉ dùng để đủ nuôi thân và nếu phải dùng đến tiền thì xem nó như phương tiện vừa đủ phòng khi cần thiết như học hành, đi lại, ốm đau, bệnh tật. Nếu có nhiều sự ủng hộ từ các thí chủ thì nên lập quỹ quản lý công khai minh bạch riêng, dành cho các việc từ thiện, y tế, giáo dục…, không nên trữ tiền vào tài khoản cá nhân nhằm mục đích gia tăng tài sản tích luỹ như người thế gian.
Bởi một cái cây đã thừa dinh dưỡng mà cứ mặc cho ai bón phân gì vào cũng được thì bộ rễ của nó sẽ thối hỏng, cái cây do đó cũng mau héo khô mà chết, chẳng lợi ích gì.
Vậy phải hiểu cúng dường như thế nào?
Đọc những lời kinh sau, chúng ta thấy Đức Phật không xem việc nhận cúng dường là đặc quyền của riêng người xuất gia.
Cụ thể trong Anguttara kinh Nikaya, Đức Phật nói với ông Anathapindika về cúng dường như sau:
“Gia chủ đãi cơm cho trăm người thường không bằng đãi cơm cho một người tốt. Đãi cơm trăm người tốt không bằng đãi cơm cho một vị Tu-đà-hoàn. Đãi cơm cho trăm vị Tu-đà-hoàn không bằng đãi cơm cho một vị Tư-đà-hàm. Đãi cơm cho trăm vị Tư-đà-hàm không bằng đãi cơm cho một vị A-na-hàm. Đãi cơm cho trăm vị A-na-hàm không bằng đãi cơm cho một vị A-la-hán. Hiến cơm cho trăm vị A-la-hán không bằng hiến cơm cho một vị Bích Chi Phật. Hiến cơm cho trăm vị Bích Chi Phật không bằng hiến cơm cho một vị Phật”.
Đọc đến đây cứ nghĩ Phật đề cao Phật, hay các vị đã chứng đắc các quả vị khác. Nhưng không phải vậy. Xin cùng lắng nghe Đức Phật dạy tiếp:
“Hiến cơm cho một vị Phật không bằng hiến cơm cho tăng đoàn đang tu với Phật. Hiến cơm cho tăng đoàn đang tu với Phật không bằng xây tu viện hiến cúng cho tăng đoàn ở khắp bốn phương trong hiện tại và tương lai. Hiến cúng tăng đoàn bốn phương trong hiện tại và tương lai không bằng đem lòng chí thành mà quy y Tam bảo”.
Xin tạm dừng tiếp ở đây, người đem lòng chí thành quy y Tam bảo là người đã thực hành pháp cúng dường rồi.
Và Phật lại dạy tiếp:
“Đem lòng chí thành quy y Tam bảo không bằng đem lòng chí thành giữ trọn 5 giới” (không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu).
Đến đây sự dâng cúng trở về với công hạnh tu tập của chính bản thân người cúng. Có đại gia hay Phật tử nào xây chùa to Phật lớn ý thức mình là một người đã quy y Tam bảo và giữ gìn năm giới?
Chưa hết bất ngờ đâu ạ! Phật dạy tiếp:
“Đem lòng chí thành giữ trọn 5 giới không bằng mở rộng dù chỉ một thoáng từ tâm. Đem lòng mở rộng dù chỉ một thoáng từ tâm không bằng đem lòng mà quán dù chỉ trong thời gian của một cái búng tay về ý nghĩa của vô thường”.
Như vậy không chỉ người xuất gia mà bất cứ ai có tâm từ và hiểu biết về vô thường thì đều xứng đáng nhận vật phẩm cúng dường.
Nhìn vào việc “cúng dường” này thấy rõ việc đi tìm minh sư theo học cũng được, không đến chùa mà ở thế gian y theo phép “cúng dường” trên thì cũng vẫn thuận với giáo pháp.
Nếu không y theo pháp thì dù cúng cho Phật hay xây hàng nghìn chùa tháp cao lớn cũng chẳng công đức gì. Tại sao? Đơn giản như đã nói ở trên, chúng ta không thể cứ mãi bón phân vào một cái cây đã thừa dinh dưỡng hay đã chết khô rồi vậy.
Cũng xin nói thêm, hiện nay khi quyên góp tiền làm từ thiện, chúng ta đăng hình ảnh công khai để người đóng góp hiểu việc chúng ta làm, tránh thấy khuất tất mà đem lòng nghi hoặc. Tuy nhiên ngay cả khi nhận tiền quyên góp chúng ta khuyên người làm việc thiện hãy quên ngay việc làm kia đi, đừng mong ai phải nhận ơn hay phải báo đáp gì mình, cũng đừng cho rằng vì làm từ thiện mà ta được Phật trời ban cho lợi ích này lợi ích kia. Bởi nhân tốt đã gieo xuống thì đương nhiên quả tốt sẽ tới, không phải cầu xin gì.
Chỉ có một điều luôn luôn nhớ, đó là làm điều thiện thấy vui, thấy an lạc, nên có điều kiện làm là làm ngay, không phải chờ đợi ai ghi công cho mình.
