Mùa Phật đản, hoàng hôn về trên chùa Ấn Quang

Tác giả Minh Thạnh
0 bình luận
nguoiphattu.com “Ngoại ơi, lần này mình không đi được chùa Ấn Quang, không coi được xe hoa Phật đản chẳng phải vì người cải đạo cấm cản, ngăn trở bà cháu mình mà vì chính các thầy tự hủy bỏ xe hoa Phật đản. Ngoại ơi!”…
Bài viết “Hai ngôi chùa lớn…” của tôi là một bài thử nghiệm trình bày các vấn đề của Phật giáo Việt Nam hiện đại bằng thể ký, một thể loại có thể coi là nằm ở khoảng giữa báo chí và văn học.
Bài viết theo thể ký đó lại khá thành công, được nhiều bạn đọc quan tâm, phản hồi, bình luận với nhiều ý kiến nhiều chiều, phong phú, đa dạng. Do đó, sắp tới chúng tôi sẽ dành một tỷ lệ thích hợp bài viết của mình theo thể ký, để tìm một hướng mới phục vụ bạn đọc, tạo được sự quan tâm của công chúng, góp phần phát hiện và giải quyết Phật sự, bồi đắp tích lũy công đức.
Dưới đây xin giới thiệu một bài ký mới.

1.Hoàng hôn xuống, đó là lúc ngày tàn. Hoàng hôn tự nó luôn mang trong nói một nỗi buồn vãn cuộc, tàn tạ, cô quạnh, mất mát. Càng buồn hơn khi hoàng hôn xuống trên mái những ngôi chùa. Nắng chiều làm quạnh quẽ, u liêu, trầm tịch hơn những mái chùa cong rêu phong, nghiêng ngã với thời gian.
Chùa Ấn Quang, ngôi chùa thân yêu của tôi quay mặt về hướng đông, nên nắng chiều tắt sớm. Trời vừa ngã xế, nắng chiều le lói hai bên hành lang, rồi yếu ớt rơi nhanh với những bóng nắng cuối cùng trên cổng. Mái chùa không nắng lặng buồn.
Nhưng chùa Ấn Quang có hoàng hôn tươi vui, rộn ràng, hứng khởi. Đó là hoàng hôn đêm trước ngày Phật đản, hoàng hôn ngày 14 tháng tư âm lịch hàng năm. Hoàng hôn chờ đón xe hoa Phật đản. Hôm ấy, càng về chiều, sân chùa Ấn Quang càng đông dần lên. Rồi hoàng hôn ngày 14 tháng tư âm lịch là lúc chùa Ấn Quang đông vui nhất. Đó là lúc các xe hoa Phật đản bắt đầu lên đèn rồi tập họp về trước cổng chùa.

2.Tôi được dẫn đi chùa từ bé và rất thích đi chùa. Điểm đi chơi đầu đời của tôi là những ngôi chùa, không phải công viên, khu giải trí, siêu thị… như trẻ em bây giờ. Ý thức về những chuyến đi đầu tiên của tôi là ý thức về tượng Phật. Tượng Phật uy nghi chùa Ấn Quang. Tượng Phật hiền từ ở chùa Từ Nghiêm. Tượng Phật A Di Đà gần gũi trong sân chùa Pháp Hoa…
Nhà tôi gần chùa Từ Nghiêm, mà cũng gần chùa Ấn Quang. Tôi thích đi chùa Ấn Quang hơn, vì chùa có sân khá rộng, có thể chạy giỡn, nô đùa. Chùa Ấn Quang lúc nào cũng tấp nập, không lặng lẽ, kín đáo như chùa Từ Nghiêm, là một chùa Ni. Bà ngoại tôi thương tôi, cũng muốn dẫn tôi đi chùa Ấn Quang, nhưng vì cậu hai tôi không bằng lòng, nên bà đành dẫn đi chùa Từ Nghiêm ngày rằm, mồng một, ngày sám hối và cả những ngày chủ nhật.
Bà tôi khi sống với gia đình tôi, khi sống với gia đình cậu hai tôi, nên đành nghe theo lời cậu. Cậu tôi là người cải đạo và do đó rất khó chịu với Phật giáo lúc bấy giờ. Cậu tôi cải đạo sang một tôn giáo mới là Thông thiên học. Ông là giáo viên Anh văn trung học, mở trường tư, cộng tác với Tin lành để mở đại học của đạo này là Đại học Tri Hành. Khi theo Thông thiên học, ông cũng là một chức việc gì đó, có thuyết giảng ở trụ sở Hội Thông thiên học đường Võ Di Nguy, Phú Nhuận, thường ép bà tôi đi nghe giảng. Bà tôi lại không thích tôn giáo mới này, muốn đi chùa lễ Phật và chiều ý tôi, đến Ấn Quang.
Thế là cậu tôi cấm, vì khi đó ở Ấn Quang thường xảy ra biểu tình và có mâu thuẫn với Việt Nam Quốc Tự. Cứ thấy bà ngoại tôi định đi chùa thì cậu tôi ngăn cản, bài xích. Cậu hai tôi căm ghét Phật giáo Ấn Quang tột độ, cứ nói thầy chùa phái Ấn Quang “giả dối”, “làm chính trị”, “mê hoặc người”, “kích động”, “lường gạt”…, rồi “thầy chùa lửa”, “thầy chùa cọp”. Bà tôi muốn dẫn tôi đi chùa Ấn Quang thì phải đi lén, nói đi chùa Từ Nghiêm rồi dẫn tôi đi cả chùa Ấn Quang. Bà tôi lẳng lặng chịu đựng, tin kính Tam Bảo
Gia đình tôi chịu sự bất hạnh chia rẽ tôn giáo nặng nề do cải đạo. Những người trong thân tộc cải đạo lại là những người bài Phật giáo cực đoan nhất. Mợ tôi cũng cải đạo sang Thông thiên học, lại đồng thời theo một tôn giáo mới khác là đạo “vô vi cô Năm”. Bà cũng bài xích đạo Phật, tăng ni, mà mê lên đồng, nhập bóng, giáng cơ. Đáng sợ hơn, cậu mợ tôi không chỉ căm ghét, mà khinh miệt tăng ni, nhất là những nhà lãnh đạo Phật giáo Ấn Quang. Anh chị cô cậu hầu như bị cấm đến chùa, mua sách thầy Nhất Hạnh về xem cũng không được, nên không ai theo đạo Phật. Chỉ có bà tôi thầm lặng dẫn tôi đi chùa Ấn Quang.
Cho đến khi xảy ra sự kiện “tái chiếm Việt Nam Quốc Tự”, có Phật tử thiệt mạng, bà tôi rất buồn và không dẫn tôi đi chùa Ấn Quang nữa. Chùa Ấn Quang đối với tôi trở thành một nỗi nhớ, một hoài niệm.

3.Nhưng trừ ngày trước lễ Phật Đản, bắt đầu từ hoàng hôn, vì xe hoa Phật đản các nơi tập họp về chùa Ấn Quang. Buổi chiều 14 tháng tư âm lịch tôi được bà ngoại dẫn đi chùa Ấn Quang. Cậu mợ tôi ngăn cản quyết liệt. Nhưng bà ngoại tôi cũng kiên quyết không kém. Một năm mới có một lần. Từ trưa, tôi đã nôn nao, thay quần áo, mường tượng đến những chiếc xe hoa lộng lẫy, rực rỡ, với hình tượng đức Bổn sư sơ sinh tươi vui, ,mỉm cười nhìn xuống mọi người, một nụ cười an lạc, hoan hỷ, chia sẻ. Rồi những chiếc xe hoa trang trí đủ kiểu dáng, đủ màu sắc chầm chậm lướt qua cổng chùa. Chao ôi, không có gì tuyệt hơn thế, vui hơn thế. Mỗi năm có một ngày.
Những dịp Phật đản đi chùa Ấn Quang bà tôi rất vui. Bà tôi dẫn tôi đứng hàng giờ trước lễ đài với nhiều chục ngàn người nghe Hòa thượng Thiện Hoa thuyết pháp. Dù còn nhỏ, trong dịp lễ Phật đản khoảng năm 1971 hay năm 1972, tôi vẫn hiểu được lời hòa thượng giảng. Hòa thượng nêu vấn đề là người lãnh đạo tôn giáo thì trước hết phải vì tăng ni Phật tử. Hòa thượng đưa ra một ví dụ rất dễ hiểu, xưa Đức Phật bỏ lên rừng tu hành thành đạo, nay tại sao hòa thượng không thể làm như thế cho không vướng mắc? Câu trả lời là chính vì trách nhiệm trước tăng ni Phật tử, vì nguyện vọng của tăng ni Phật tử. Do đó, Hòa thượng phải ở lại đây giữa phố phường chật hẹp xô bồ, để thuyết giảng, để tổ chức đại lễ Phật đản, để làm lễ đài, xe hoa.
Ngày đó, đêm 14 tháng tư âm lịch, sau khi xe hoa đã đi, đoạn đường Sư Vạn Hạnh trước chùa Ấn Quang được dành hết cho người nghe pháp có lẽ vài chục ngàn. Tiếng người niệm Phật, hoan hô hòa thượng Thiện Hoa vang trời…
Bà ngoại tôi vô cùng kính trọng Hòa thượng Thích Thiện Hoa và Hòa thượng Thích Thiện Hòa. Bà nói một người toàn tài, còn một người toàn đức. Bà lo sau này khi nhị vị hòa thượng đã viên tịch rồi, thì liệu Phật giáo sẽ còn sinh khí, với hàng chục ngàn người nghe pháp, với đoàn xe hoa làm sáng rực thành phố?

4.Năm Phật giáo TPHCM tái lập xe hoa Phật đản, tôi khấn trước bàn thờ bà tôi: “Ngoại ơi, đã lại có xe hoa Phật đản rồi, chắc là đẹp lắm, sáng lắm, không kém gì hồi ngoại còn sống đâu. Ngoại về xem nhé”. Đến chùa Ấn Quang lúc hoàng hôn đêm trước ngày Phật đản, tôi có cảm giác ngoại tôi đi bên cạnh, mắt sáng rỡ chắp tay nhìn đoàn xe hoa Phật đản ngời sáng trong bóng hoàng hôn Ấn Quang. Đẹp quá! Hoan hỷ quá!
 

Xe hoa Phật đản tại TPHCM, PL 2557 - ảnh Dân Trí

5.“Ngoại ơi, năm nay chùa Ấn Quang không còn xe hoa Phật đản nữa. Không hiểu sao mà các thầy lại làm thế? Chắc ngoại biết điều này thì sẽ buồn lắm. Con biết, ngoại sẽ nhắc tới thời của Hòa thượng Thiện Hoa ,Hòa thượng Thiện Hòa…
Một hoàng hôn buồn sẽ phủ trên Ấn Quang đêm trước ngày Phật đản. Trong ánh nắng chiều tà, sẽ chẳng còn rực lên ánh đèn xe hoa Phật đản, mà sẽ chỉ là bóng đêm.

“Ngoại ơi, lần này mình không đi được chùa Ấn Quang, không coi được xe hoa Phật đản chẳng phải vì người cải đạo cấm cản, ngăn trở bà cháu mình mà vì chính các thầy tự hủy bỏ xe hoa Phật đản. Ngoại ơi!”…
MT
(1) Rất mong bạn đọc đóng góp ý kiến cho bài bút ký này. Nội dung trao đổi riêng tư, xin email vinasat132@yahoo.com hoặc facebook.com/cusiminhthanh. Xin chân thành cám ơn.

**************************

Hai chùa lớn, hai cách đón tiếp Phật tử

Cuối năm 2013, tôi định đi thăm một vài ngôi chùa lớn mới xây dựng ở TPHCM và vùng lân cận để viết bài về kiến trúc chánh điện chùa Phật giáo Việt Nam thế kỷ XXI, nhằm rút ra một số bước tiến mới của Phật giáo Việt Nam trong việc xây dựng tự viện, lấy chất liệu tiếp tục viết loạt bài “Diện mạo kiến trúc Phật giáo cho TPHCM”.

Thật bất ngờ, ở 2 ngôi chùa thuộc loại chính điện lớn nhất Việt Nam hiện nay, chúng tôi đã nhận được 2 kiểu đón tiếp Phật tử hoàn toàn khác biệt, hết sức tương phản.

1.    Đến một ngôi chùa mới xây bề thế ở quận 2 TPHCM, tôi có cảm giác đến với một cơ quan công quyền đầy quyền uy và quan cách

Chùa lộng lẫy, uy nghi như một phủ đệ vương gia, làm khách đến có phần e dè. E dè hơn khi đón ở cổng không phải là nhà sư, hay chú tiểu, mà là những người mặc sắc phục bảo vệ, cầu vai, quân hàm, đội nón kiểu quân đội, với vẻ mặt khá lạnh nhạt, khắt khe.

Những người bảo vệ đó làm đúng công việc của họ là gác cổng, giữ xe, còn khi được hỏi thì trả lời ngắn gọn, làm khách có khi lúng túng.

Thấy có người cầm nhang bước vào chùa bị gọi lại để phổ biến vị trí cắm một cách căng thẳng, chúng tôi không dám bước vào ngay mà trình báo mục tiêu thăm chính điện của mình với bảo vệ. Đứng báo cáo nội dung mục đích đến chùa trước vọng gác bảo vệ, tôi hồi tưởng cảm giác khi đến một trại lính thăm một người bạn, hay như đã thường làm trước đây là đến liên hệ các đài truyền hình tỉnh.

Có điều ở nhà chùa không xét hỏi hay lưu giữ giấy tờ tùy thân như các cơ quan đó. Tuy  nhiên, nét mặt của người trực cổng ở mọi nơi cũng đều như nhau: đanh, lạnh và trả lời cụt lủn.

Về nguyện vọng lễ Phật chánh điện thì bị  bác bỏ ngay: “Bây giờ không được”, “Chờ tới 5 giờ thì có thể”, “Phải có áo choàng”… Từ “áo choàng” làm tôi đoán anh bảo vệ trực cổng không theo đạo Phật, vì trong đạo Phật không ai gọi áo tràng là “áo choàng”. Từ “áo choàng” khiến tôi gợi nhớ những lần xin vào phòng cấp cứu ở bệnh viện một cách khó khăn…

May mà người bạn tôi có mang theo áo tràng. Thôi thì đã đi xa, cũng ráng đợi để vào thăm ngôi chùa lộng lẫy này một lần cho biết, dù phải chờ gần 2 giờ. Tôi xin được phép đi dạo trong khuôn viên chùa thì được bảo vệ trực cổng duyệt “đồng ý”.

Nhưng khi chỉ đi đến hông chùa thì có người đuổi theo ngăn lại, không cho đi tiếp ra phía sau, nói “khu vực cấm”. Tôi hỏi lại là sao không để bảng và tại sao cấm, thì được trả lời “có rắn”, dù đường nhựa phong quang, sạch sẽ, tít tắp.

Tôi nghĩ chắc chùa cũng có lý do nào đó riêng tư để cấm kỵ người ngoài hay có lẽ sẽ thấy điều gì đó không hay nên trở ra ngay. Sau khi lễ tượng Phật Bà lộ thiên, chúng tôi lây lất ngồi chờ bên hiên hàng giờ.

Gần 5 giờ, thấy người đến tụng kinh, sắp hàng, bạn tôi tay cầm áo tràng đến xin một vị sư lên lễ Phật, thì câu trả lời là đến không đúng ngày, chính điện không mở cửa, chỉ được vào lạy tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông ở tầng trệt mà thôi.

Thế là nguyện ước lễ Phật ở chính điện chùa không thành. Chúng tôi lũi thũi ra về. Nhà bạn tôi cách chùa có lẽ gần 20km. Trước khi về, tôi có hỏi qua về việc Phật tử gặp thầy trụ trì, thì được đáp lại bằng một nụ cười nhếch mép khó hiểu “Khó lắm!”. Tôi chợt nhớ đến “khu vực cấm”…

2.    Sang đầu năm 2014, mùng 10 Tết, tôi đến thăm một ngôi chùa ở huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai, được giới thiệu là có tượng Phật chính điện lớn nhất Việt Nam. Chùa hình như không có cổng rào. Trong chùa có bãi giữ xe, nhưng ô tô chúng tôi được chạy vào thẳng bên trong trên những đường nội bộ khá rộng như trong một cư xá

Chính điện chùa chưa hoàn tất nhưng đã đưa vào sử dụng. Chánh điện vô cùng rộng rãi, nên vì chưa vào được chánh điện chùa mới xây ở quận 2, đối với tôi đây là chánh điện lớn nhất Việt Nam, tất nhiên, với tượng Phật trong chính điện cũng lớn kỷ lục, mà tôi lần đầu tiên nhìn thấy.

Lúc đó, trong chính điện có khoảng 10 người. Hai vị sư mời tất cả ngồi trước Phật đài, hướng dẫn đọc tam quy y, tiếp theo các vị sư tụng kinh phúc chúc đầu năm (khoảng gần 15 phút). Mỗi người được tặng một tấm lịch khổ lớn in hình tượng Phật tại chùa, một bao lì xì đỏ tiền mặt có 1000 đồng.

Tôi có hỏi thăm thầy trụ trì, thì được cho gặp ngay. Thầy tặng tôi 2 cuốn sách Phật học. Cuộc gặp không lâu vì có đoàn chờ đợi. Mỗi người đều được mời 1 chai nước suối lạnh khi thầy tiếp kiến.

Chúng tôi được hướng dẫn đi thăm nội viện, nghe nói diện tích hơn 30 mẫu, xe chạy giữa một khu làng am cốc thất, thỉnh thoảng có một vị sư áo vàng sẫm đi trên đường, hay ẩn hiện sau những rặng cây xanh tươi.

Tôi kể lại với người bạn đã cùng đi chùa ở trên, thì được bàn là “có lẽ vì tết”. Tôi thì mong ngược lại, không vì gì cả mà tất cả chùa chiền đều nồng hậu đón Phật tử mọi lúc, mọi nơi

MT

Từ khoá : chùa ấn quang hoàng hôn đại lẽ phật đản xe hoa vesak 2014 phật đản mùa Phật đản Hòa thượng Thích Thiện Hoa

Viết bình luận

Lưu ý : Các ý kiến viết bằng ngoại ngữ, tiếng Việt không dấu hoặc có tính chất quảng cáo sẽ không được đăng.
Cám ơn sự đóng góp và quan tâm của quý vị.