Chùa Thiên Tượng một danh thắng Quốc gia

Di tích này nằm ngay lưng chừng đỉnh núi Hồng bên quốc lộ 1A thuộc địa phận phường Trung Lương, thị xã Hồng Lĩnh, tiếp giáp nơi giao nhau giữa sông Lam, sông La. Ai ra Bắc hay vào Nam trên quốc lộ đều nhìn thấy danh thắng này. Tuy nhiên nó đang dần bị lãng quên và xuống cấp.

Chùa Thiên Tượng thuộc phường Trung Lương, nằm trên ngọn núi Thiên Tượng. Chùa được dựng vào đời Trần. Đầu thế kỷ 19, Thiên Tượng vẫn là ngôi chùa đẹp, là chốn u tịch, thâm nghiêm. Nhưng vào năm Ất Dậu 1885, sau biến cố kinh thành Huế, vua tôi Hàm Nghi chạy ra Sơn Phòng, Hương Khê phát động phong trào Cần Vương thì vùng Hồng Lĩnh cũng trở thành nơi hoạt động chống Pháp. Chùa đã bị đốt và tàn phá thành phế tích. Đến năm 1901, Tổng đốc An Tĩnh là Đào Tấn đã cho trùng tu xây dựng lại ngôi chùa này.

Ngôi chùa này có thượng tịnh, hạ tịnh, có Lưu Đức tháp và Thạch Sơn tháp, trong chùa có chuông Đại Hồng và nhiều tượng Phật có giá trị nghệ thuật cao... Khuôn viên chùa chừng 150.000 m2 được giới hạn bởi hai suối lớn (suối Bắc và suối Nam), cả hai đều bắt nguồn từ đỉnh Thiên Tượng mà hợp thành. Đường lên chùa được xếp đá công phu theo từng bậc như thang đá từ khối 11 phường Trung Lương lên chùa. Từ chùa nhìn xuống thị xã Hồng Lĩnh và ngã ba nơi tiếp giáp sông Lam và sông La đẹp như một bức tranh hồn thiêng sông núi của mảnh đất xứ Nghệ.

Đại Đức Thích Chánh Thành

Từ chùa Thiên Tượng theo đường chim bay về phía đông nam chừng hai km là đến hồ Thiên Tượng thuộc địa phận phường Bắc Hồng. Hồ nằm trên độ cao 100 m, được tạo thành từ nguồn nước của Suối Tiên. Hồ Thiên Tượng có hình dáng đẹp, chiều dài 650 m, chiều rộng 180 m, sâu trung bình 8 m, nơi sâu nhất khoảng chừng 15 m. Diện tích mặt hồ hơn 100.000 m2 với dung tích 800.000 m3 nước tự nhiên trong sạch. Phía đông và tây là vách núi dựng đứng, quanh hồ là những dải thông xanh soi bóng xuống mặt nước phẳng lặng tạo thành bức tranh thủy mặc độc đáo.

Hồ Thiên Tượng không chỉ là thắng cảnh đẹp, hấp dẫn du khách mà còn là nơi tĩnh dưỡng tâm hồn, là "trung tâm điều hòa nhiệt độ" và cung cấp nguồn nước trong lành cho nhân dân thị xã năm 2005 chùa đã được nhà nước công nhận di tích danh thắng quốc gia.

Ngôi một tổ

Tuy nhiên trong những năm gần đây kể từ khi vị trụ trì của chùa Thích Viên Ngộ phiên tịch (năm 2008) thì dường như bộ máy trì không còn ổn định, cũng như ban quản lý di tích đã lãng quyên, và ngôi chùa trở nên hoang vắng và nguy cơ xuống cấp nhanh chóng bởi thời gian và thiếu người chăm sóc chùa nhang khói.

Theo thầy Thích Chánh Thành - trưởng ban phật giáo thị xã Hồng Lĩnh cho biết, hiện tại thầy đang được giáo hội phật giáo cử về trông coi và chăm sóc đèn nhang ở chùa. Thầy tâm sự, hiện tại do phía dưới chân chùa đang có công trình đập nước thi công, ngổn ngang công trường, đường sá đi lại khó khăn nên tăng ni phật tử củng ít vãn cảnh chùa, hơn thế nữa kể từ khi thầy Thích Viên Ngộ phiên tịch dường như ban quản lý di tích do phường cử ra đã không còn đoái hoài đến chùa nữa. Do vậy, chùa dần hoang vắng và thiếu người trông coi chăm sóc bảo vệ, bản thân thầy chưa có quyết định chính thức nên thầy không được quyền quyết định mọi việc.

Mới đây, thầy cùng với mấy tăng ni và những người làm công quả do thầy đưa về đã làm cỏ và che chắn các mái ngói, quét dọn chùa, cắt tỉa cành cây ngọn cỏ xung quanh để chùa khang trang tôn nghiêm sạch đẹp.

Khi chúng tôi hỏi thầy "Nhà nước đã có chủ trương xây trùng tu cụm danh thắng quốc gia chùa Thiên Tượng, thầy có biết không?". Thầy Thành cho biết có nghe thông qua kế hoạch trùng tu với ngân sách được cấp 2,7 tỷ và đưa cho chúng tôi xem tập bản vẽ thiết kế phối cảnh chùa trong dự án trùng tu rất hoàn hảo của ban A thị xã Hồng Lĩnh, nhưng thầy không biết đến bao giờ công trình mới khởi công...?

Dấu tích viên gạch rồng trên 500 tuổi tại chùa

Về vấn đề này, ông Đinh Quốc Thị - chủ tịch UBND thị xã Hồng Lĩnh cho biết, nguồn ngân sách trùng tu đã được Nhà nước phê duyệt, và tiền cũng đã nhận. Thị xã cũng đã có dự kiến khởi công trùng tu từ tháng 2 nhưng đến nay khu danh thắng này vần còn nhiều vấn đề bất cập trong công tác tổ chức xây dựng ban bảo vệ và ban hậu tự, cũng như vị trụ trì chính của chùa trong khu danh thắng.

Theo ý kiến thầy Đại Đức Thích Chánh Thành: Giáo hội phật giáo cần sớm bố trí bổ nhiệm chức danh trụ trì, của chùa để ổn định bộ máy và ban quản lý khu di tích do xã cử ra cần phải công khai các công đức của nhân dân và bà con tăng ni phật tử đóng góp trong nhiều năm qua, vì theo thầy cho biết, có nhiều biểu hiện thiếu minh bạch trong việc ban quản lý không công khai tài chính công đức và các khoản thu chi phục vụ chùa.

Tượng Phật trên hạt lúa hóa thạch

Để quản lý xây dựng danh thắng này tốt hơn nhằm phục vụ nghành du lịch và đời sống tâm linh của bà con nhân dân, cần phải có một bộ máy trụ trì và quản lý ổn định, có trách nhiệm công khai minh bạch mới thu hút du khách thập phương và tăng ni phật tử, cần phải có sự phát triển đồng bộ trên chốn tôn kính trang nghiêm này.

Theo Ông Nguyễn Công Lộc - phó Chủ tịch phụ trách văn hoá phường Trung Lương thì, do ban hậu tự cũ làm việc thiếu trách nhiệm nên phường đang chờ sự chỉ đạo kết hợp với ban trị sự phật giáo Hà Tĩnh và UBND Thị xã để xây dựng ban hậu tự mới, như vậy mới quản lý di tích được một cách tốt hơn.

Tuy nhiên, theo chúng tôi tìm hiểu thì được biết, ban hậu tự và một số người khác đang muốn biến một danh thắng cấp quốc gia thành.... danh thắng "gia đình". Phải chăng ở đây đang có sự tranh chấp quyền kiểm soát danh thắng nên làm chậm tiến độ trùng tu khu danh thắng, hay còn nhiều nguyên nhân khác? Câu trả lời dành cho Sở VH TT và DL Hà Tĩnh và các ban nghành liên quan đến danh thắng cấp quốc gia này.

Đình Hiếu - Hồng Hạnh