Cư sĩ Phan Đình Hòe và những đóng góp cho Phật giáo Nam Định

Cư sĩ Phan Đình Hòe, sinh năm 1876, quê thôn Dịch Lễ, xã Nam Vân, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định trong một gia đình cha là Phan Đình Hiến làm thày lang, mẹ là Trần Thị Hinh bán bún riêu, làng gọi là ông bà Lang Bún, họ có 3 con trai , 2 gái. Phan Đình Hòe là con cả.

Cư sĩ Phan Đình Hòe (1876–1954)

Năm Canh Tý 1900, ông đỗ Cử nhân thứ 5 tại trường Hương Hà Nội-Nam Định. Sau ba năm học trường Hậu bổ Hà Nội, năm 1903, Phan Đình Hòe nhậm chức Tri huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam. Ông Hòe tuy làm quan nhưng lại bí mật tham gia phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục (1907) nên bị “trù”. Sau, nhờ có Tổng đốc Hà Đông Hoàng Cao Khải (1850-1933) đỡ đầu nên quan lộ của ông mới hanh thông: năm 1917 thăng Tri phủ Bình Giang, Tri phủ Kinh Môn (1919), tỉnh Hải Dương. Án sát Phú Thọ (1920), Bắc Cạn (1923), Bắc Giang (1924), Hà Đông (1925), Tuần phủ Quảng Yên (1928), Lạng Sơn (1929), Ninh Bình (1930). Năm 1933 ông nghỉhưu, triều đình phong tước Tụy Khánh công, tặng hàm Hiệp biện Đại học sĩ (tòng nhất phẩm)

Đóng góp cho Phật giáo

Ngày 08 tháng Giêng năm Tân Mùi (1931), quan Sứ hiến Phúc Sinh cùng Tuần phủ Phan Đình Hòe trao tặng một đạo thưởng, bên trong có 4 chữ “Phúc Quả nghi viên” (福 果 宜 圓) (Quả phúc tròn đầy).

Ngày tháng 2 năm Nhâm Tân niên hiệu Bảo Đại thứ 7 (1932), Tuần phủ Phan Đình Hòe lại tiếp tục dâng tờ trình lên Bộ Lễ để xin trao cấp và phát giao văn bằng độ điệp và giới đao cho Hòa thượng Thích Thanh Thịnh trụ trì chùa Phúc Chỉnh, thành phố Ninh Bình. Ngày 24 tháng 6 năm đó, tiếp nhận 1 đạo độ điệp, 1 đạo văn bằng cùng bản sao cách thức giới đao từ Bộ Lễ, rồi sức cho bề tôi trong sảnh dựa theo cách thức mà chế ra trao.

Ngày 08 tháng Giêng năm Quý Dậu niên hiệu Bảo Đại 8 (1933), ngài Tuần phủ Phan đại nhân sức cho các kỳ hào lý dịch các xã Phúc Chỉnh (chùa Hưng Long), Phúc Am (chùa Nội), Yên Phong (chùa Liêm Khê) thuộc huyện Gia Khánh chỉnh tề khiêng long đình, vác lỗ bạ, cờ, trống, lọng, biển hướng về sảnh đường phụng mệnh nghênh rước bằng, điệp và giới đao về chùa Phúc Chỉnh. Ngày hôm đó, Tuần phủ Phan Đình Hòe mặc triều phục phụng mệnh tuyên đọc độ điệp, để biểu lộ tôn trọng sắc mệnh triều đình.

Nhân đó mở hội mừng ở các chùa đó từ ngày mùng 8 đến mùng 10, quan lại, tấn thân, sĩ thứ cùng Tăng Ni trong Thiền gia về dự lễ lên tới hàng nghìn người.

Sau ngày về hưu, ông là người tích cực ủng hộ công cuộc chấn hưng Phật giáo ở quê nhà Nam Định:

Ngày 12 tháng 5 năm 1935, Ban Đại lý Phật giáo tỉnh Nam Định thành lập, Hội quán đặt tại chùa Cả (Thánh Ân tự) xã Vị Xuyên, thành phố Nam Định, Trưởng ban bên Tăng là sư cụ Chính Đức, trụ trì chùa Tân Cốc, huyện Vụ Bản, Trưởng ban Tại gia là Tuần phủ trí sĩ Phan Đình Hòe.

Ông Phan Đình Hòe mất năm 1954.