Tam đức lục vị là gì?
Hỏi: Kính bạch thầy, trong quyển sách nhỏ nghi thức thọ trai cúng quá đường, sau câu Ma ha bát nhã ba la
mật, có bốn chữ “Tam đức lục vị”, con chưa hiểu bốn chữ này có ý nghĩa như thế nào. Kính xin thầy khai thị. Con cảm ơn thầy.
Đáp: Tam đức có ba nghĩa: mềm mại, tinh khiết và đúng pháp. Còn lục vị là: đắng, chua, ngọt, cay, mặn và lạt.
Trong phẩm Tự của Kinh Đại Bát Niết Bàn có nói: “Khi Phật sắp nhập Niết bàn, các Ưu bà tắc sắm sửa các thức uống, thức ăn dâng lên cúng dường Phật và chúng Tăng. Các thức uống, thức ăn này ngon ngọt, có đủ tam đức, lục vị”.
Về sau, tam đức lục vị trở thành bài kệ được chư Tổ đưa vào nghi thức cúng dường thọ trai hằng ngày trong các tự viện thuộc hệ Phật giáo Bắc tông. Riêng Phật giáo Nam tông thì không có hình thức cúng dường quá đường như Phật giáo Bắc tông.
Sự tinh khiết và đúng pháp
Trong ba đức nói trên, có hai đức quan trọng cần đặc biệt lưu ý là “tinh khiết” và “đúng pháp”.
Tinh khiết nghĩa là các thức ăn, thức uống phải được giữ gìn sạch sẽ. Đúng pháp là phải tuân thủ đúng nguyên tắc vệ sinh trong chế biến và bảo quản thực phẩm. Đây là điều liên quan trực tiếp đến sức khỏe của chúng Tăng và mọi người.
Nếu những vị nấu nướng ở khu nhà bếp không cẩn thận giữ gìn vệ sinh, làm thực phẩm mất phẩm chất hoặc bảo quản không kỹ lưỡng, sẽ gây ảnh hưởng rất tai hại đến sức khỏe đại chúng.
Người có trách nhiệm quản lý nhà bếp phải thường xuyên kiểm tra kỹ các thực phẩm tồn kho. Những thức ăn đã quá hạn lâu ngày nên bỏ đi, không nên vì tiếc của đàn na tín thí mà tiếp tục sử dụng.
Có những thực phẩm tồn trữ quá lâu vẫn đem ra dùng. Đặc biệt, dầu ăn được sử dụng đi sử dụng lại nhiều lần đến mức chuyển màu đen mà vẫn tiếp tục dùng. Điều này rất có hại cho gan và có thể dẫn đến nguy cơ ung thư gan.
Đây là vấn đề rất quan trọng mà những người có trách nhiệm làm việc ở khu nhà trù cần hết sức cẩn trọng và lưu tâm.
Khi nêm nếm thức ăn
Việc nêm nếm thức ăn cũng cần chú ý giữ vệ sinh. Có người vô ý nếm trực tiếp bằng vá hoặc muỗng đang sử dụng trong nồi thức ăn, điều này làm mất sự tinh khiết và không phù hợp với nguyên tắc vệ sinh.
Nếu người nấu ăn đang mang bệnh truyền nhiễm thì việc nêm nếm trực tiếp rất dễ làm lây bệnh cho người khác. Tốt nhất, khi nêm nếm nên múc riêng ra chén nhỏ, tuyệt đối không nếm trực tiếp trong nồi.
Nếu bất cẩn sẽ phạm hai lỗi:
Một là đã dùng trước chúng Tăng, điều này theo giới luật là mang tội rất lớn.
Trong Luật Sa di có kể câu chuyện một vị Sa di khi chặt đường phèn để cúng dường chúng Tăng, vì đường dính nơi lưỡi dao nên lén lấy ăn. Do nhân duyên ấy mà bị đọa địa ngục, chịu nhiều cực hình đau khổ. Khi hết tội vẫn còn dư báo là bị dao đỏ chặt đứt cuống lưỡi. Đây là điều rất đáng sợ và nhắc nhở người làm việc trong nhà bếp phải luôn cẩn trọng.
Hai là do sự bất cẩn của mình mà khiến người khác bị lây bệnh. Vì mình mà người khác chịu họa lây thì càng không nên.
Do đó, cả hai điều này đều phải tránh. Mong rằng những ai có trách nhiệm nấu nướng trong nhà bếp luôn quan tâm và lưu ý đến vấn đề hệ trọng này.
