Từ báo cáo công tác Phật sự năm 2014 của Ban Thông tin Truyền thông Trung ương GHPGVN

Ngày 28/12/2014, Ban Thông tin Truyền thông Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam

(GHPGVN) đã có buổi họp trực tuyến giữa hai đầu Bắc – Nam, tổng kết công tác Phật sự năm 2014 và đề ra phương hướng hoạt động năm 2015.

Bản báo cáo dày 8 trang A4, không quá dài nhưng vừa đủ nêu lên những thành tựu lẫn khiếm khuyết trong năm vừa qua. Đặc biệt, bản báo cáo đã nhận định khá sát những vấn đề nổi cộm mà dư luận trong và ngoài Phật giáo rất quan tâm.

Từ một góc khuất của khán phòng ở đầu cầu phía Nam, người viết chăm chú theo dõi từng chi tiết được nêu trong bản báo cáo. Trong đó, nhiều khía cạnh đã được bóc trần, nhất là mảng đấu tranh với những tiêu cực trong nội bộ Phật giáo, được trình bày cụ thể tại phần 2, mục “Xử lý thông tin”.

Qua đó cho thấy, lĩnh vực này vẫn còn thiếu những ngòi bút thiện chí, mạnh dạn đứng ra đóng góp ý kiến trước công luận, nhằm tư vấn cho Giáo hội các cấp có phương hướng xử lý vụ việc. Ban Thông tin Truyền thông Trung ương GHPGVN, trong đó có trang nhà Phatgiao.org.vn, đã làm đúng chức năng lãnh đạo và hướng dẫn của mình trong vấn đề nhạy cảm này. Đây còn là chỗ dựa vững chắc cho các ủy viên đang dấn thân vào công việc từng ngày, từng giờ.

Đã có nhiều ý kiến chỉ ra rằng truyền thông Phật giáo chúng ta không yếu và thiếu, thậm chí còn dư thừa, nhất là các website Phật giáo. Tuy nhiên, để có một chủ trương chung, đường hướng chung thì dường như vẫn còn rất mơ hồ, nếu không muốn nói là chưa có.

Mỗi chùa, tự viện, đạo tràng hay cá nhân đều có thể mở trang website. Điều này có ích cho việc bảo vệ chủ trương hoặc đường lối tu học của mỗi chùa, tự viện, cá nhân mà trang website đó đóng vai trò phát ngôn chính thức. Tuy nhiên, những trang này chưa thực sự hướng đến việc phổ biến thông tin và đem lại lợi ích chung cho cộng đồng.

Thế nên, đã manh nha xuất hiện tình trạng chống đối, lên tiếng đả kích những ai xâm phạm đến đường lối, chủ trương của mình, cho dù tên miền, danh xưng hay giao diện của các trang website Phật giáo ấy có vẻ rất bao quát.

Còn một chuyện tuy có vẻ buồn cười nhưng đã được một vị tu sĩ khá tự tin phát ngôn, dù lúc ấy đang trong vòng một nghi án. Đại ý rằng: “Blog của tôi có nhiều người đọc, cho nên những gì đưa lên đấy cũng tức là tuyên truyền có lợi cho đạo pháp!”

Đây là vấn đề cần phải chặn đứng ngay. Truyền thông Phật giáo có công luận riêng, có đường lối, chủ trương và chính sách rõ ràng, không thể đi bằng ngõ hẹp của tư tưởng thiểu năng ấy.

Từ đó, chúng ta sẽ không ngạc nhiên khi thấy một vấn đề tiêu cực hay hành vi xâm hại đến thanh danh Phật giáo, tăng sĩ… nhưng các trang website này không hề có tên trong danh sách đi đầu. Nếu có thì cũng chỉ đi theo sau sự kiện, khi vụ việc đã được giải quyết và có kết quả.

Thật ra, điều này cũng dễ hiểu. Khi hoạt động trong phạm vi cục bộ, những vấn đề không liên quan đến mình, chùa mình hay đạo tràng mình thì việc làm ngơ dường như đã trở thành điều tiên quyết.

Đơn cử một ví dụ cụ thể là việc di dời tượng đài Phật tử Quách Thị Trang trước chợ Bến Thành, TP.HCM, để nhường không gian cho dự án thi công tuyến metro Bến Thành – Suối Tiên.

Ngay từ đầu, sự việc diễn ra trong một khoảng lặng yên ả, như thể chẳng có gì liên quan đến Phật giáo. Khi ấy, chỉ có một bài báo kêu gọi người dân đến chụp ảnh kỷ niệm trước khi tượng đài bị di dời, với dự định ban đầu là đưa vào một viện bảo tàng.

Sau đó, bài viết mang tính tiên phong với nhan đề “Di dời Tượng đài Quách Thị Trang, cất vào lịch sử hay khép lại lịch sử?” đã xuất hiện và được đón nhận rộng rãi trong và ngoài nước.

Từ đó, những góp ý chân thành, những tiếng nói của người trong cuộc được cất lên và lắng nghe. Kết quả là tượng đài được tạm thời di dời về công viên Lý Tự Trọng. Sau khi công trình xây dựng hoàn thành, tượng đài sẽ được đưa trở lại vị trí cũ, tức công trường Quách Thị Trang hiện hữu.

Khi có kết quả khả quan, các báo điện tử và trang website Phật giáo đua nhau đưa tin trong niềm hồ hởi. Trong khi đó, tác giả bài báo tiên phong chỉ đứng ở một góc khiêm nhường, nhỏ bé, mỉm cười với thành quả mà mình vừa góp phần tạo nên cho Phật pháp qua ngòi bút, không hề lên tiếng thêm một lần nào nữa.

Tương tự, vụ việc Đại đức Thích Giác Nhàn ở Đức Trọng, Lâm Đồng cũng không khác.

Các phương tiện truyền thông Phật giáo tỏ ra rất e dè, đứng sang một bên để nhìn bài viết “Vụ tu sĩ Thích Giác Nhàn – Sự tận cùng của con dốc biến tướng” đơn độc giữa những đợt trù dập liên tiếp từ chính những người thân cận của vị sư này. Thậm chí, có trang website nổi tiếng sau khi đăng bài được vài ngày đã phải vội vàng gỡ xuống do bị đe dọa từ nhiều phía.

Đã xuất hiện dấu hiệu bị hacker tấn công, nhưng vẫn có một trang website đơn độc, kiên trì và dũng cảm giữ lại bài viết ấy trên mạng.

Thế nhưng, khi sự việc được giải quyết, sư Giác Nhàn bị kỷ luật thì hầu như trang website Phật giáo nào cũng hồ hởi đưa tin. Và cũng như trường hợp trước, tác giả bài viết âm thầm đứng ở một góc riêng lẻ, chỉ mỉm cười mà không có thêm bài viết nào tiếp theo.

Có đau lòng không khi chúng ta rút ra bài học từ những vụ việc truyền thông này qua câu danh ngôn của người đời: “Thế giới khổ đau không phải do kẻ thủ ác gây ra mà là do chính những người lương thiện lặng im”.

Còn trong Phật giáo, những lời Phật dạy về các vấn đề tương tự có lẽ còn nhiều điều đáng nghe và đáng nhớ hơn nữa.

Trong báo cáo tổng kết, Ban Thông tin Truyền thông Trung ương GHPGVN nhận định những sự kiện nổi cộm rất đáng quan tâm, trong đó có vấn nạn chùa Thanh Lương ở Phú Yên.

Nếu so sánh hai sự kiện liên quan đến chùa Thanh Lương (Phú Yên) và Tịnh thất Quan Âm (Lâm Đồng), qua cách giải quyết của Ban Trị sự GHPGVN tại hai địa phương, chúng ta sẽ thấy hai thái cực hoàn toàn đối lập. Người làm công tác truyền thông có thể nhận ra rõ điều này.

Theo cách nhìn của người viết, nếu Ban Trị sự Phật giáo Phú Yên bị tăng ni, Phật tử và dư luận lên án vì cách hành xử bị cho là trù dập, chặn đường sống của tăng ni trẻ, thì Ban Trị sự Phật giáo Lâm Đồng lại nhận được sự đồng tình của dư luận, tăng ni và Phật tử trong việc giải quyết vụ việc tại Tịnh thất Quan Âm.

Điều đáng chú ý là Đại đức Thích Quảng Ngộ ở chùa Thanh Lương (Phú Yên) và Đại đức Thích Giác Nhàn ở Tịnh thất Quan Âm (Đức Trọng, Lâm Đồng) đều là những vị tăng trẻ, cùng là tăng sinh khóa II Trường Trung cấp Phật học Lâm Đồng.

Tuy nhiên, một bên âm thầm gây dựng đạo tràng tu học, củng cố và xây dựng mới ngôi già lam miền biển để bà con ngư dân, Phật tử quê mình có nơi nương tựa Phật pháp, được người dân khắp nơi quý mến. Bên còn lại cũng âm thầm gây dựng nơi trú xứ của mình thành một nơi tuyên truyền cho mê tín dị đoan, xa rời bản chất Phật giáo và bị xã hội lên án nhiều.

Cuối cùng, một bên đã bị xử lý, còn vấn nạn tại chùa Thanh Lương vẫn cần được quan tâm. Có thể trong thời gian tới, truyền thông Phật giáo sẽ còn phải nỗ lực để từng bước góp phần lấy lại niềm an lạc cho Đại đức Thích Quảng Ngộ và bà con Phật tử làng biển nghèo, để mọi người được bình yên tu học.

Hai vấn đề với hai thái cực khác nhau, nhưng người làm công tác thông tin và truyền thông Phật giáo cần nhận định rõ ràng, không nhầm lẫn và không bị ràng buộc bởi bất kỳ áp lực nào trong việc bảo vệ Phật pháp, đồng thời tuân thủ pháp luật hiện hành.

Vì vậy, khi đọc bản báo cáo tổng kết của Ban Thông tin Truyền thông Trung ương, các thành viên, nhất là những ủy viên luôn có tinh thần dấn thân, sẽ vui khi việc làm của mình được ghi nhận đúng mực. Họ sẽ không còn cảm thấy đơn độc trên bước đường phụng sự Phật pháp qua ngòi bút không tà của mình.

Nhìn lại những gam màu tối trong công tác truyền thông, chúng ta vẫn chưa đủ mạnh để tuyên chiến với những thủ đoạn từ bên ngoài, nhằm đưa những ngòi bút lấm lem vào để làm nhơ danh Phật giáo Việt Nam, nếu tình trạng manh mún, co cụm của các website Phật giáo vẫn còn nguyên trạng.