Tu trên từng phản ứng của tâm

Một con gián, không biết từ đâu, bay vào nhà hàng và đậu lên vai một bà thực khách. Bà này vô cùng hoảng hốt. Khuôn mặt sợ đến tái mét, vừa la hét, vừa nhảy ra khỏi ghế ngồi, cố lắc thật mạnh để tách con gián ra.

Con gián bay sang đậu lên vai một bà thực khách khác. Tương tự như vậy, bà này cũng sợ hãi không kém và tạo ra một sự hỗn loạn còn lớn hơn.

Và cứ thế, con gián chuyền từ người này sang người khác. Sự hỗn loạn ngày càng gia tăng. Cuối cùng, người bồi bàn cũng chạy tới. Anh lấy chiếc khăn xua nhẹ và con gián vô tình bay sang vai anh.

Rất bình tĩnh, anh chậm rãi đi ra cửa, rồi chạm nhẹ vào nó. Con gián tự bay ra vườn. Sự hỗn loạn kết thúc.

Suy ngẫm

Nhìn qua, chúng ta dễ lầm tưởng rằng sự hỗn loạn là do con gián mang lại. Nhưng qua cách giải quyết của người bồi bàn, chúng ta hiểu là không phải thế. Sự hỗn loạn thực tế đã được tạo ra bởi những hành động của các quý bà đối với con gián, chứ không phải bản thân con gián.

Trong cuộc sống, những chuyện ta không mong muốn vẫn luôn xảy ra. Chẳng hạn, nhỏ thì như chuyện cơm sống, canh mặn; hoặc lớn hơn như chuyện trẻ con hàng xóm đánh nhau hay anh chồng nhậu say xỉn.

Bản thân chúng chưa phải là vấn đề. Chính thái độ và cách giải quyết không thích hợp của chúng ta mới thực sự biến chúng thành vấn đề.

Thực sự, nguyên nhân của màn huyên náo vừa rồi không phải là con gián, mà là do khả năng yếu kém của những vị khách không thể kiểm soát được sự quấy rầy vô duyên của con gián khi nó xuất hiện bất ngờ trong nhà hàng.

Và cũng từ đó, tự dưng ta nhận ra rằng:

Không phải là tiếng hét của cha, của vợ hay của sếp khiến ta bực mình, mà là do khả năng yếu kém của bản thân ta đã không thể kiểm soát được cảm xúc khi phải nghe những lời nói đó.

Không phải là việc tắc nghẽn giao thông khiến ta bực mình, mà là do khả năng yếu kém của bản thân ta đã không thể kiểm soát được cảm xúc do con đường ta đi đang bị tắc.

Không phải vấn đề phiền toái đã đến với tôi là gì, mà là do chính phản ứng của tôi đối với vấn đề đó đã gây ra những lộn xộn cho cuộc đời mình.

Vì thế, bài học rút ra từ câu chuyện con gián ở trên là:

Không bao giờ nên “phản ứng” trong đời, mà luôn luôn “ứng phó”. Những vị khách nọ phản ứng khi bị con gián nhảy lên người, trong khi anh bồi bàn thì ứng phó với nó.

Phản ứng là những hành động mang tính bản năng, trong khi việc ứng phó là hành động được thực hiện sau khi đã được suy nghĩ kỹ và có kế hoạch. Đây thực sự là một cách để chúng ta suy ngẫm và am hiểu về cuộc đời.

“Nơi nào có Trí Tuệ
Hạnh Phúc đứng đằng sau.
Theo bản năng phản ứng
Đời nhuốm nhiều thương đau!”

Tu là luôn chánh niệm, quan sát mỗi khi tâm phản ứng để dừng tạo nghiệp bất thiện ngay trong đời sống này.

Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

Kính chia sẻ hình ảnh Thầy Như Nhiên, Thích Tánh Tuệ và Tăng đoàn Theo Dấu Như Lai vào sáng ngày 13/8/2026 đã đến thăm và chia sẻ pháp thoại tại trường hạ chùa Kiều Đàm, thuyết giảng qua chủ đề “Tu trên từng phản ứng của tâm”, với đông đảo chư Ni hành giả cùng Phật tử từ khắp nơi đã về tham dự buổi lễ trong không khí trang nghiêm và thanh tịnh.

Xin chân thành cảm niệm Ni sư trụ trì Thích Chúc Tường đã tạo duyên cho chúng con có cơ hội chia sẻ chút hiểu biết về Pháp học và Pháp hành đến Ni chúng hạ trường và tứ chúng hiện tiền. Xin hồi hướng công đức Pháp thí đến chư Thiên và Pháp giới chúng sanh được trọn thành Phật đạo.

Kính chúc ngày mới an vui cùng tất cả.