Vở cải lương Phật giáo Cuộc đời Liên Hoa Hòa Thượng

nguoiphattu.com Vở cải lượng Phật giáo “Cuộc Đời Liên Hoa Hòa Thượng” (CĐLHHT), được chuyển thể từ tác phẩm “Chuyện Tình Liên Hoa Hòa Thượng” của Sa môn Thích Như Điển. Nội dung nói về cuộc đời Ngài Thiệt Thành Liễu Đạt (1763 – 1823), một danh tăng của PGVN đầu thế kỷ XVIII. Từ những năm 1744 – 1821, khi còn trụ trì chùa Từ Ân và Khải Tường ở Gia Định.

>Nghệ thuật sân khấu Phật Giáo trong công cuộc Hoằng Pháp

>Phật giáo trong tâm thức đạo diễn trẻ

Thật ái  ngại khi với tư cách một tác giả  lại viết giới thiệu về một tác phẩm do chính mình chuyển thể. Nhưng trước tấm lòng  và sự tận lực cống hiến của  êkíp thực hiện nhằm kịp thời dâng lên đức  Từ Phụ nhân ngày Đại Lễ Phật Đản Vesak Liên Hiệp Quốc  2558 (2014), nên sau thời gian đắn đo khá lâu đã thôi thúc, đi đến quyết định  phải có đôi dòng giới thiệu  đến  chư Tăng ni  và Phật tử  khắp nơi  vở cải lương  đặc biệt này.

Vở cải lượng Phật giáo “Cuộc Đời Liên Hoa Hòa Thượng” (CĐLHHT), được chuyển thể từ tác phẩm “Chuyện Tình Liên Hoa Hòa Thượng” của Sa môn Thích Như Điển. 

 Nội dung nói về cuộc đời Ngài Thiệt Thành Liễu Đạt (1763 – 1823), một danh tăng  của PGVN đầu thế kỷ XVIII. Từ những năm 1744 – 1821, khi  còn  trụ trì chùa Từ Ân và Khải Tường ở Gia Định.  Thời gian (1789 – 1902) Nguyễn Ánh (sau là Vua Gia Long) chú  trọng việc trung hưng, tổ chức hành chánh và tiến hành xây dựng thành Gia Định, chủa Khải Tường  chính là nơi cư ngụ tạm thời cho  hoàng hậu và các cung phi, chùa Từ Ân  dành cho vua và các quan  tùy tùng. Chính  tại chủa Khải Tường này, năm Tân Hợi (1791) hoàng tử Nguyễn Phúc Đảm  (sau là vua Minh Mạng) được chào đời.

Chính do nhờ công lao đó nên khi gầy dựng  đế nghiệp ở Phú Xuân, năm Gia Long thứ 16 (Đinh Sữu -1817) vua Gia Long thể hiện  sự biết ơn của mình bằng cách  vời  Ngài ra kinh đô  nhân chức Tăng Cang và trụ trì quốc tự Linh Mụ. Năm Canh Thìn (1820) vua Gia Long băng hà, Nguyễn Phúc Đảm lên nối ngôi  lấy hiệu là Minh Mạng , vì mến phục tài và đức của Ngài nên phong tặng cho danh hiệu “Hòa Thượng Liên Hoa”. Trong thời gian   nhậm chức Tăng Cang và thuyết pháp  (mỗi tháng tám ngày), Hoàng Cô (chị ruột của vua Gia Long ) tức Thái Trưởng công chúa Long Thành (Nguyễn Thị Ngọc Anh), một trong rất nhiểu đệ tử trong hoàng gia thọ Bồ tát giới của Ngài, đã rất  quan tâm và  để ý, nhen nhóm  một mối tình đơn phương. Ngài nhiều lần  khuyến giải  Hoàng cô nhưng đáp lại vẫn là những cử chỉ thương thầm nhớ trộm khiến Ngài thêm  lo âu. Đã nhiều lần Ngài  đệ trình nguyện vọng xin được trở lại chùa xưa  đất tổ trong Gia Định nhưng  vẫn không được đáp ứng. Cho đến khi hay tin từ các viên quan Gia Định ra chầu vua cho hay Hòa Thượng Linh Nhạc- Phật Ý (1725 – 1821) đã viên tịch từ hai năm trước, ước nguyện chính đáng của Ngài mới được toại ý. Bấy giờ là năm Quý Mùi (1823).

Khi đã về  lại chùa xưa  ở Gia Định chưa bao lâu thì vào một buổi sáng  tháng 10 cùng năm, đã nghe tin Hoàng Cô sắp vào chùa Từ Ân và Khải Tường  với lý do cúng dường trai tăng. Sau hai ngày ở chùa Từ Ân, mỗi sáng sớm sau thồi công phu khuya, Ngài  phải đến vấn an Hoàng Cô, đến ngày thứ ba Ngài ra đi để lại bức thư  đăn dò  thị giả Mật Đĩnh mọi điều rồi đến chùa Đại Giác ở Biên Hòa nhập thất. Rồi Hoàng Cô cũng biết nới ấy và tìm đếm với tâm trạng suy sụp hoàn toàn. Sao nhiều lời khẩn khoản xin được gặp mặt bị từ chối, Hoàng Cô chỉa cần  xin cho  hôn nhẹ bàn tay rồi ra về. Ngài nghĩ nếu chỉ có thế  để tình hình tốt hơn nên không ngần ngại đưa bàn tay từ trong tịnh thất ra cho Hoàng Cô hôn, nhưng nào ngờ sau động thái tưởng như  nhỏ nhặt ấy lại biến tâm trạng Hoàng Cô phấn chấn  thêm hơn và  xin tiếp tục ở lại  chùa Đại Giác để “sám hối” và để được…hầu thầy! Trước diễn biến  nặng nề như vậy, ngay đêm đó  Ngài  đã tự  thiêu nhục thân của mình ngay trong tịnh thất để chấm dứt  mối tình nghiệt oan  trong nghiệp dĩ. Không lâu sau đó nữa, Hoàng Cô đã quyên sinh  bằng liều độc dược để được theo Ngài. Đó là ngày mùng 2 tháng 11 năm Quý Mùi (1823).

Trong quyển  CTLHHT, tác giả  đã sử dụng  khung sườn  là lịch sử tu học và  hóa đạo của Ngài Thiệt Thành Liễu Đạt. Lồng vào đó là những chi tiết hổ trợ cho ý tưởng  chính. Điểm  đặc sắc nhất  người đọc dễ nhận ra là trong quá trình tuyết giảng ở nội cung,  Ngài Thiệt Thành Liễu Đạt đã giảng những kinh gì, có liên quan gì đến giới nữ trong cung và tình hình cai trị đất nước của  triều Nguyễn buổi ban đầu ấy.v…v…Qua đó, người đọc thấy được sự tu học của  cung hoàng và giá trị nhận thức Phật pháp của họ ra sao. Cho nên tác giả đã đưa ra nhiều chủ đề Phật pháp mà có thể khi ấy Ngài Thiệt Thành đã giảng trong nội cung, đó là những hệ tư tưởng trong kinh Duy Ma Cật, Thắng Man, Kim Cang, Nhân Vương Hộ Quốc...vv. Dàn trải trong  quyển truyện này cón có rất nhiều tư liệu và ý nghĩa trong giới luật, Phật học cũng được tác giả  khéo léo vận hành và lý giài  rất nhuần nhuyễn. Những chi tiết ấy tưởng chừng không  ăn nhập gì đến cuộc đời  Liên Hoa Hòa Thượng nhưng nó  rất ảnh hưởng trong tiết tấu  văn học nghệ thuật, hỗ trợ  nhiều cho ý tưởng xây dựng nhân vật. Thí dụ như  khi trở về chùa  Khải Tường ở Gia Định, Ngài và HT Viên Quang  ngồi nhớ chuyện xưa qua bài thơ “Nhớ Chùa” được lồng vào khá hợp tình hợp cảnh, trong khi bài thơ ấy là của cố HT Thích Mãn Giác(1929 – 2006).

Truyện CĐTLHHT chủ đích nói về hành trạng tu học  và hóa đạo  của  Hòa thượng Liên Hoa  vì vậy mới có những  hư cấu cần thiết và vận dụng  một vài  mẫu truyền khẩu trong dân gian, trong  thiền học như trên. Hoàng Cô trong truyện này  vẫn chỉ là điểm nhấn, hay nói một cách khác là một thách thức lớn  trong  cuộc đời  của Ngài. Nếu không là  giới quan tâm đến Phật học thì ở mặt khác nhân vật được chú ý nhất không phải là HT Liên Hoa mà chính là Hoàng Cô. Đó là chuyện  rất dễ hiểu.

Cho nên, trong CĐLHHT chúng ta sẽ bắt gặp  một Hoàng Cô (không có tên) và một Thái trưởng công chúa Long Thành (có thật trong lịch sử), hai nhân vật này lúc nào cũng  xuất hiện bên nhau  trong quá trình  tìm hiểu Phật pháp, dù trong sử liệu lịch sử cả hai chỉ là một. Vì thế khi trong diễn biến tự sự, nhất là trường đoạn sau cùng mang tính nhạy cảm cao (bây giờ là phần của truyền khẩu dân gian) thì chỉ có mỗi Hoàng Cô.

Khi chuyển thể thành  một vở cải lương,  cần có sự chọn lọc để tinh gọn lại nội dung và phải có đường dây câu chuyện mạch lạc nhưng  tất cả những tình tiết  đó cũng được vận dụng  triệt để. Vì thế  mà phải mất  hơn một năm trời bản chuyển thể mới được hoàn thành. Hạn chế của loại hình nghệ thuật cải lương không cho phép chúng ta thực hiện  những phân cảnh hay  trường đoạn của bối cảnh lịch sử như mong muốn, nhưng với những mốc lịch sử và sự thật của nó  vẫn được trân trọng  đúng mực. Qua đây góp phần tôn xưng hình tượng một danh tăng của PGVN trong điều kiện có thể.

Qua đây, tác giả chuyển thể xin chân thành cảm ơn Hòa thượng Thích Như Điển, NSUT Út Bạch Lan, nghệ sĩ Tô Châu cùng các nghệ sĩ khác  và đặc biệt đạo diễn  Ngọc Hùng, đã giúp  hoàn thành và đưa tác phẩm này đến với công chúng đúng với tâm nguyện trước ngày Đản sanh  Đức Bổn Sư Thich Ca Mâu Ni Phật và cũng là ngày đại lễ Vesk Liên Hiệp Quốc PL 2558.

Xin được giới thiệu.

Video vở cải lương “Chuyện Tình Liên Hoa Hòa Thượng”.

Phần 1

Phần 2