Trong quyển “Tăng Già Thời Đức Phật” do Hòa Thượng Thích Chơn Thiện biên soạn (Viện nghiên cứu PGVN ấn hành 1991) đã có
ghi lại qua một mẫu chuyện về Tôn giả Phú Lâu Na (Punna) mà trong các kinh Tạp A Hàm, Trung Bộ Kinh, Trưởng Lão Tăng Kệ đều có đề cập đến: “…
Đức Phật dạy: “Người dân ở xứ Sronàparanta nóng nảy, bạo lực, dữ dằn. Họ nói những lời dữ dằn, thô lỗ. Nếu họ nói với ông những lời dữ dằn, thô lỗ, hỗn láo thì ông nghĩ thế nào?”. Punna: “Con sẽ nghĩ rằng người dân ở Sronàparanta quả thực là những người tốt bụng và hiền lành, vì họ không đánh con bằng tay, cũng không ném đá vào con”. Đức Phật: “Nhưng nếu họ đánh ông bằng tay hay ném đá vào ông thì ông sẽ nghĩ thế nào?. Punna: “Con sẽ nghĩ rằng họ là những người hiền lành và tốt bụng vì họ không đánh con bằng gậy, không đâm con bằng gươm”.
Đức Phật: “Nhưng nếu họ đánh ông bằng gậy hoặc đâm ông bằng gươm thì ông sẽ nghĩ thế nào?”. Punna: “Con sẽ nghĩ họ là những người hiền lành và tốt bụng vì họ không giết chết con!”. Đức Phật: “Nhưng nếu họ giết ông, này Punna, ông sẽ nghĩ thế nào?”.
Punna: “Con sẽ nghĩ rằng họ là những người hiền lành và tốt bụng vì họ giải thoát cho con khỏi cái thân xác thối tha này môt cách dễ dàng. Con biết rằng có nhiều tu sĩ đã hổ thẹn vì cái thân xác của mình, đã bối rối, chán nản, và các vị ấy đã tự tử bằng khí giới, đã dùng thuốc độc, đã tự treo cổ bằng dây thừng hay lao mình vào vực sâu !”.
Đức Phật: “Này Punna, ông có thiện tâm, nhẫn nhục cao nhất. Hãy đi đi mà dạy cho họ làm sao để họ được giải thoát như chính ông - ông đã giải thoát”.
Qua mẫu chuyện nhỏ thuật lại cuộc trò chuyện giữa Đức Phật và Tôn giả Phú Lâu Na - một đệ tử lớn của Phật, khi Tôn giả cầu xin được đến xứ Sronàparanta để dạy đạo cho người xứ này; chúng ta vô cùng cảm phục đức hảo tâm và lòng nhẫn nhục cao cả của Tôn giả.
Sở dĩ Phú Lâu Na có được suy nghĩ, lời nói, và việc làm chân chính, kiên cường như thế, là vì Tôn giả đã sẵn có cái tâm trong sáng, cái trí bền vững; lòng tin bất thối chuyển vào Đạo pháp; nhất là có đầy đủ thiện tâm, có cái đức mạnh nhất trong tất cả là sự “nhẫn nhục”; luôn nghĩ tốt về mọi người bằng tình thương yêu vô bờ.
Một vị Sa môn hỏi Phật “Cái gì là mạnh nhất?”. Đức Phật đã dạy : “Đức nhẫn nhục là mạnh nhất, nhẫn nhục thì không có ác tâm, lại có tâm yên vui, bền vững”(1). Chính vì Tôn giả Phú Lâu Na có được cái “sức mạnh” vô song kia, mà ông vượt qua mọi gian nan khi đến xứ Sronàparanta để truyền bá Đạo pháp…
Suy nghĩ của Tôn giả về mối quan hệ giữa ta và người, gợi nhớ lời dạy của Lục Tổ Huệ Năng: “Chớ nên biết lỗi người, hãy nên biết lỗi mình” (2). Nếu cứ mãi theo dòm ngó, bới móc, chấp chặt vào lỗi của người, thì trước tiên, chúng ta lại là người có lỗi, có tâm không yên vui, có lòng oán giận, tâm địa hẹp hòi; mãi mãi tạo ra oán thù không bao giờ dứt.
Cả ta và người đều khổ. Đó là đầu mối của bao bất hạnh trong gia đình, ngoài xã hội… Lời Phật dạy như một chân lý bất biến ai cũng có thể thuộc lòng, nhưng có lẽ ít khi đem ra ứng dụng, thực hành: “Ở thế gian này, chẳng phải hận thù trừ được hận thù. Đó là định luật của ngàn thu”. (Pháp cú 5 - Phẩm Song yếu).
Vậy điều gì sẽ trừ được tận gốc rễ của hận thù? Đó là tình thương, là lòng từ bi. Sở dĩ Tôn giả Phú Lâu Na truyền Đạo đạt kết quả ở xứ Sronàparanta có nhiều kẻ ác tâm - cải hóa và giáo huấn được họ - cũng chính là nhờ vào tấm lòng từ bi vô lượng của Ngài.
Sở dĩ Phú Lâu Na không sợ hãi, oán phiền, thối chí, dầu cho phải nghe những lời dữ dằn, thô lỗ hỗn láo đến có thể sẽ bị giết chết bằng gươm ở xứ Sronàparanta; chỉ vì Tôn Giả đã là “người có tâm thanh tịnh, không còn các lâu hoặc, vượt trên thiện và ác”. (P.C 39).
Muốn suy nghĩ và hành động giống như Tôn giả Phú Lâu Na thì chúng ta phải làm thế nào? - Trước hết, và quan trọng hơn cả là phải có “Thiện Tâm” (hay hảo tâm), bởi vì : “Trong các pháp, tâm dẫn đầu, tâm làm chủ, tâm tạo tác” (P.C 2).
Thiện Tâm là gì ?
Đức Phật đáp : “Hai chữ hảo tâm rất ít ai làm được. Nếu thật là hảo tâm thì làm việc lợi ích cho người không cầu mong người trả lại. Cung cấp việc cho người không cần người trả quả. Cúng dường cho người không cầu phước báo. Làm lợi ích cho người không cần người báo ơn, tự hạ tâm mình xuống cho người được thỏa lòng; cũng như khó xả mà xả được, việc khó nhẫn mà nhẫn được, việc khó làm, hay làm được; việc khó cứu hay cứu được - không phân biệt oán thân, bình đẳng tế độ; chân thật làm như thế chứ không phải nói suông” (3).
Nhìn lại, cái Tâm của Tôn giả Phú Lâu Na như cõi đất bằng, mặc tình cho nắng mưa, giông bão - có gì có thể làm đổi thay lay động được Ngài ? Lấy việc lành để tiêu trừ việc ác; lấy tình thương để xóa bỏ hận thù; lấy không giận thắng giận; lấy bố thí thắng xam tham, lấy chơn thắng hư ngụy… đó chính là những “cái tâm” trong sáng, luôn luôn được yên vui, hạnh phúc - mà người học Phật, cần phải ghi nhớ, hành trì để được giác ngộ, cảm nhận được hương vị giải thoát ngay trong cuộc sống hiện tại.
Thành kính cảm phục Tôn giả Phú Lâu Na qua mẫu chuyện ngắn vừa nêu trên, chúng ta cần phải luôn làm theo lời căn dặn của Đức Từ Phụ trước lúc vào Niết Bàn: “Người nào chưa có thể vui mừng chịu nghe các điều chửi rủa tệ ác như là được uống nước cam lồ, thì chưa gọi được là người có trí tuệ nhập đạo”(4).
Chúng ta hãy hoan hỉ, vui sướng, vì “chúng ta sống không thù oán giữa những người thù oán, giữa những người thù oán, ta sống không thù oán” (Kinh Pháp cú 197).
Ngay từ lúc này, chúng ta hãy học tập, rèn luyện “suy nghĩ giống như Tôn giả Phú Lâu Na” để bắt đầu một đời sống mới, chuyển biến mới, để đón nhận bao nhiêu an lạc nhiệm mầu mà không thể có một niềm hoan lạc nào có thể so sánh được…
PL 2552
(1)Kinh Bốn mươi hai chương
(2)Kinh pháp Bảo Đàn
(3) Phật Thuyết Đại Thừa kim cang kinh luận
(4) Kinh Di Giáo
