Một trong những pháp cầu siêu hay nhất của Phật giáo nguyên thủy do chính Đức Phật Thích Ca Mâu Ni chỉ dạy.

Ngài dạy điều này, nhưng rất tiếc ngày nay chúng ta hiếm khi được nghe trong các buổi cầu siêu. Mặc dù Đức Phật chưa bao giờ chủ trương cầu siêu theo hình thức, nhưng thật ra Ngài có hướng dẫn cách giúp người sắp mất ra đi rất đúng Chánh pháp. Điều đáng tiếc là nhiều Phật tử Việt Nam gần như không biết đến điều đó.

Có một người chú họ của Đức Phật đến hỏi:

“Bạch Thế Tôn, nếu phải chăm sóc một người thân lúc sắp chết thì chúng con phải làm gì cho đúng tinh thần của một Phật tử, đúng tinh thần Chánh pháp?”

Đức Phật dạy rằng hãy đến bên cha mẹ, người thân và nói với họ như sau:

“Việc nhà đã có người lo. Chết không phải là kết thúc mà là một sự bắt đầu. Tấm thân này chỉ là một chiếc chén đất đã mẻ, đã cũ. Người có công đức bỏ nó đi để tìm một chiếc bát bằng vàng ở nơi khác. Thân này bây giờ đã già, đã xấu, đã đau đớn, đã nhăn nheo như vậy thì còn tiếc gì nữa?

Tại sao không nghĩ đến một nơi tốt hơn? Cõi nhân loại này mệt mỏi lắm. Hãy nghĩ đến các cõi trời, nơi không có đau, không có bệnh, không có hờn giận, không có sợ hãi, không có đấu tranh, không có máu lệ, và có điều kiện tu học tốt hơn.

Nhưng hễ còn tái sanh thì còn khổ. Dù ở cõi nào rồi cũng có lúc quay lại chỗ khổ đau. Cho nên hãy quán Tam tướng, quán sự lìa bỏ Ngũ uẩn để đừng tái sanh nữa. Đừng mong đợi tái sanh nữa, mà hãy tác ý đến Niết-bàn.”

Nếu ai hỏi tôi:

“Hộ niệm cho mẹ tôi, tôi phải làm sao?”

Tôi nói rất rõ, tôi sẽ hỏi mẹ tôi trước. Nếu mẹ đã mê rồi thì thôi, không nói nữa. Nhưng nếu mẹ còn tỉnh, tôi sẽ hỏi:

“Mẹ muốn nghe gì hay là muốn nằm nghỉ?”

Nếu mẹ muốn nghỉ, thì chỉ nhắc:

“Mẹ giữ chánh niệm, thở ra biết thở ra, thở vào biết thở vào. Đừng nghĩ gì hết. Hít sâu, thở chậm. Hít sâu, thở chậm...”

Còn nếu mẹ muốn nghe, tôi sẽ hỏi tiếp:

“Mẹ muốn nghe nói hay muốn nghe tụng?”

Nếu mẹ muốn nghe tụng thì mời quý sư tụng. Nếu mẹ muốn nghe nói, thì hỏi mẹ muốn nghe ai nói.

Nghe con nói hay nghe người khác nói?

Nếu mẹ nói: “Con nói đi.”

Thì tôi sẽ nói rất gọn:

“Mẹ do nghiệp ảo ảnh mà đến đời này, rồi bây giờ cũng do nghiệp ảo ảnh mà đi. Đã là ảo ảnh thì không có gì phải sợ, không có gì phải tiếc nhớ. Mẹ nhớ rằng bây giờ mẹ bình tĩnh là đi ngon lành nhất. Con đường thiện chỉ dành cho người tỉnh thức. Bây giờ mẹ nằm nghỉ một chút. Bàn tay đây, mẹ cầm đi. Hít sâu, thở chậm, không có gì sợ hết. Đang bỏ đồ cũ, đang dọn về nhà mới. Lúc nào cũng có người kế bên để mẹ đi.”

Đó là cách hộ niệm cho người hấp hối rất tốt.

Điều đáng buồn là ngày nay nhiều người không nói cho người bệnh hiểu, mà lại chỉ thích tụng cho người bệnh nghe. Hai điều này hoàn toàn khác nhau.

Nói để họ hiểu là một chuyện khác. Còn tụng mà người bệnh không hiểu, trong khi đang hấp hối, chỉ nghe âm thanh ê a xa lạ, đôi khi lại khiến thêm mệt mỏi.

Thậm chí có nhiều gia đình, cha mẹ đang trong cơn hấp hối mà con cháu bu quanh khóc lóc thảm thiết.

Các vị nên biết rằng, khi một người ra đi trong tiếng khóc bi lụy của người thân, họ có thể sinh tâm hoảng loạn, luyến tiếc, không nỡ buông bỏ. Điều đó không tốt.

Người hiểu đạo không nên hành xử như vậy.

Điều quan trọng là giúp người thân ra đi trong sự thanh thản.

Cho nên, có nhiều cách để chúng ta giúp nhau. Nhưng cách tốt nhất vẫn là giúp nhau sống biết buông bỏ, và giúp nhau chết trong sự thanh thản, nhẹ nhàng.

Đó là điều cần được nhắc nhớ.

Sư Giác Nguyên giảng
Chép lại từ bài giảng